Chợ Tết xưa và nay

(BTV) Như đã hẹn, sau ngày tiễn ông Công ông Táo về trời, chợ Tết ở các làng quê lại đông vui, nhộn nhịp với không khí sắm Tết. Cuộc sống hiện đại ồn ào, tấp nập với những trung tâm mua sắm, siêu thị, cửa hàng tự chọn mọc lên như nấm… diện mạo làng quê thay đổi, thế nhưng, những phiên chợ quê vẫn còn lưu giữ những nét đẹp văn hóa, là nơi hội tụ không gian sống. Đâu đó, những phiên chợ Tết ấy gợi lên trong tâm thức mỗi người bao ký ức, kỷ niệm về tuổi thơ cùng mẹ, cùng bà đi chợ sắm Tết.

Một góc chợ phiên ngày Tết.
    
Không biết từ bao giờ, chợ Tết trong tâm thức người Việt trở thành nơi hội tụ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, cũng là nơi để con người cảm nhận rõ nhất về hương vị và không khí của tiết trời vào xuân. Đi chợ không chỉ đáp ứng nhu cầu trao đổi, mua bán hàng hóa mà còn tìm hiểu bản sắc văn hoá mỗi vùng, miền. Chợ là nơi giao thương cũng là nơi gặp gỡ tình làng nghĩa xóm, tạo nên sự gắn kết trong cộng đồng dân cư. Ở mỗi vùng quê, những phiên chợ giản dị đó chính là nét văn hóa không thể thiếu trong đời sống của người dân. 

Đến với chợ Tết là đến với một phần quan trọng của không gian văn hóa Tết. Ở đó, người ta có thể mua sắm mọi thứ cần thiết cho ngày Tết từ quần áo, thực phẩm, trái cây, hoa, cây cảnh đến các văn hóa phẩm gắn với phong tục, tập quán ngày Tết như: Liễn, câu đối, tranh ảnh… Bởi vậy, không khí tháng Chạp, nhất là những ngày áp Tết bao giờ cũng gợi lên trong lòng người dân đất Việt những cảm xúc khôn nguôi, lạ thường.

Với ý nghĩa đó, chợ Tết là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt, là biểu tượng văn hóa truyền thống, thấm sâu vào tâm thức của mỗi con dân đất Việt. Quả thật, chợ Tết bao giờ cũng có một sức hấp dẫn lạ kỳ, làm cho không khí đón xuân thêm sinh động và ý vị. Không những thế, không khí nhộn nhịp của chợ Tết phản ánh sự phồn thịnh và khát vọng về một cuộc sống ấm no của con người. Người xưa tâm niệm rằng: “có đói cũng ngày Tết, có hết cũng ngày mùa”. Tinh thần nhân văn ấy cho thấy tầm quan trọng, ý nghĩa nhân sinh của ngày Tết trong tâm thức văn hóa dân tộc, trong đó chợ Tết là một phần của ý nghĩa nhân sinh ấy. 

Ngoài ra, chợ Tết còn biểu hiện cho sự sinh động của cuộc sống và cái đẹp. Một cái đẹp bình dị, trong sáng nhưng lý thú và thi vị. Điều đó càng làm ta càng thấy yêu hơn cái “bình dị”, “quê mùa” nhưng vô cùng ấm áp của những phiên chợ Tết truyền thống của dân tộc mà nhà thơ Vũ Bằng đã ghi lại trong tâm thức của mình khi hồi tưởng về những ngày đi chợ Tết: “nhìn vào cái gì cũng thấy đẹp, trông người nào mình cũng thấy tươi, thấy cái gì mình cũng muốn mua”.

Trở về thực tại, Tết quê với người dân ở vùng nông thôn đến sớm hơn so với thành phố. Sau Tết ông Công, ông Táo trở đi, chợ nào cũng được gọi là chợ Tết. Từ mọi nẻo đường, thôn xóm, các bà, các cô tay thúng, tay nón nô nức đổ về các chợ, ai cũng hối hả, vội vàng. Với các chủ sạp, hàng hóa lên kệ sẵn sàng, bày biện đẹp mắt để chào khách. Trong chợ, mặt hàng bánh, mứt, kẹo và các loại hoa quả như: Chuối; cam; quýt; gấc trông tươi tắn, rực rỡ nổi lên giữa những gánh hàng lá dong xanh ngát hút đông khách nhất. 
 
Niềm vui của cụ già trong chợ phiên ngày Tết.

Không đồ sộ như những siêu thị, trung tâm thương mại, mua sắm ở thành thị, nhưng hoạt động giao thương ở các chợ quê vẫn thu hút và mang nét riêng mà không phải ai cũng nhận được. Bởi vậy mà chợ quê cứ tồn tại mãi mãi theo thời gian.

Giờ đây, chợ quê ngày Tết chỉ còn giữ lại đâu đó chút hương vị của ngày xưa, đặc biệt với những người cao tuổi. Có những cụ già, đi chợ Tết chỉ với vài ba cành cau của nhà cùng với vài sấp lá trầu không. Có khi bán cả rạp hàng của cụ chả được bao nhiêu. Thế nhưng, với họ, phiên chợ Tết khiến người ta cảm thấy vui, thấy được hương vị ngày xuân. 

Đến với những vùng quê, hòa mình vào không khí vội vã, tấp nập của những phiên chợ Tết những ngày cuối năm. Ở đây, những sản vật được người dân mang ra trao đổi, mua bán và lựa chọn những thứ phù hợp nhất cho gia đình. Ngày nay, đi chợ vào những ngày Tết, nhiều người như được tìm về những kỷ niệm xưa với nét văn hóa đã ăn sâu vào ký ức của mỗi người, là nơi thể hiện một phần đời sống, phong tục, tập quán của người dân. Bởi vậy, việc giữ gìn và phát triển nét đẹp của những phiên chợ quê luôn là điều cần thiết, góp phần bảo tồn một nét đẹp truyền thống dân tộc.

Vào những ngày áp Tết, chợ phiên họp đông hơn bình thường gấp nhiều lần. Như để chiều lòng người, từ mờ sáng, hàng hoá được bày bán khắp chợ, đa dạng về mẫu mã, phong phú về chủng loại. Nhiều người đi chợ không chỉ mua sắm mà còn là đi để chơi chợ, đi để lấy không khí Tết. 

Chợ quê thể hiện rõ nhất văn hoá làng quê. Đi chợ Tết là thú vui ở nông thôn, vậy nên, chợ quê ngày Tết được xem là một mô hình hoạt động của lễ hội văn hoá dân gian: đến hẹn lại lên. Về với chợ quê ngày Tết chính là tìm về cội nguồn văn hóa dân tộc, một phần ký ức trong sâu thẳm mỗi người con đất Việt.
Mai Quế 

Ý kiến bạn đọc - Gửi bình luận

Gửi bình luận

 

   

 

 

reset captcha

Gửi bình luận Nhập lại