Làng Mai bước vào vụ thuế cũng là lúc địa hạt phủ Lạng Giang bỗng bùng phát dịch sốt rét. Làng Mai bị chết ba người, hai đứa con nhà bà Cua và ông Mễ. Mất ông Mễ, ông Hậu mất đi người coi cam chỉn chu, tận tuỵ, ông tiếc ngẩn, tiếc ngơ. Giờ đây Hạnh đã vui vẻ trở lại, cô cũng cởi mở hơn với Sinh. Nhà ông Hậu vừa trải qua một vụ cướp, ông bị mất ba con trâu mộng. Cũng thời gian này, ở ấp Tam Sơn, phủ Lạng Giang phong trào Việt Minh đã phát triển mạnh. Lớp học chính trị, tập võ thuật, rèn đội ngũ,...
Ông đồ Chuyện mang cau trầu sang hỏi Vân Thúy- con gái Bá Hộ Phạm Tùng cho con trai là giáo Chuyên. Đôi bạn trẻ được bà con dân làng yêu mến, chúc phúc,...
Thất vọng về thằng con trai, Hoàng Vưỡn nhớ lại một thời trai trẻ oai phong của mình.Khi ấy, Vưỡn là một đội viên du kích tích cực, rồi được tín nhiệm...