Chuyện gia đình Hiền bị quy là thành phần địa chủ có nợ máu với nhân dân khiến thầy Hiền hận mà bỏ làng đi khai hoang Tây Bắc, chị em Hiên bị xa lánh, thiệt thòi chuyện học hành, khiến Thùy không hiểu vì sao những thế hệ sau dính dáng gì đến những tội lội tỗi, khúc mắc, thù hận mà ông cha đã gây ra ở cái làng này mà phải chịu những hệ lụy như vậy . Trong Thùy đặt ra biết bao câu hỏi không lời giải thích và không biết tâm sự cùng ai . Sao người lớn không tử tế với nhau hơn, bớt thù nghịch nhau...
Ngoài lúc học ở nhà thầy Lê Hảo, Cục, Cù Lao , và bọn trẻ trong làng còn phụ giúp gia đình chăn trâu, trồng dâu nuôi tằm, nghề rất phát triển ở làng Hòa...
Trong lúc chờ đợi trường mới, Cục và Cù Lao được anh Bốn Linh cho đến học ở nhà thầy Lê Hảo. Thầy Lê Hảo đã cải cách hoàn toàn nội dung giảng dạy. Thày...
Chú Hai Quân dắt Cục và Cù Lao đi thăm làng. Những cảnh vật và con người nơi thôn quê làm chú Hai xúc động và mờ mờ nhận thấy ý nghĩa chữ đất nước và sông...