Trên dường từ đồng bằng lên chiến khu báo cáo tình hình , Bồng gặp người đàn ông đội nón, mặc áo vải đà vai vác đòn xóc, trong vai người đi mua mây hỏi đường lên Hòa Mỹ. Vốn có khả năng xét đoán người tinh vi, nó khẳng định hắn là tên Việt gian nên dẫn thẳng người đàn ông này vào trạm gác Tiền tiêu chiến khu. Người đàn ông tỏ ra hốt hoảng , cố gắng thanh minh và đưa ra giấy chứng nhận của Ủy ban xã cấp nhưng nó vẫn khẳng định một trăm phần trăm hắn là Việt gian, đề nghị trói hắn lại rồi giải vô công...
Với kinh nghiệm mánh khoé lọc lõi, Cưởi dù ham chơi lười học nhưng cũng tốt nghiệp bổ túc cấp hai và trung cấp nông nghiệp của tỉnh. Cưởi về xã được bầu...
Nhà nước có chủ trương đưa lực lượng không có công ăn việc làm lên miền núi khai hoang. Thế là Cưởi theo mẹ lên bản Đá Vách của người Dao. Nó bỗng thích...
Trần Văn Cưởi mồ côi cha từ năm 6 tuổi. Trong đám tang của bố nó nghe mọi người nói chuyện mới biết bố vốn là con nuôi của một bá hộ và được cho ăn học tử...