Ba chàng hàn sĩ Phạm Quý Thích, Đoàn Nguyễn Tuấn và Nguyễn Du nhân tiết xuân đã dạo chơi lên đất kinh kì Thăng Long cho biết. Tình cờ ba người gặp Xuân Hương- con gái bà hàng nước, một cô gái mười bảy, mười tám thông minh, xinh đẹp. Cô là con gái một ông đồ nghèo ở Nghệ An ra xứ này sinh sống. Vốn được cha dạy dỗ, học hành chữ nghĩa thâm sâu, Xuân Hương mở lớp dạy chữ cho trẻ con trong vùng và có tài thơ văn ứng đối sắc sảo. Lần gặp đầu tiên ba chàng nho sĩ càng ngạc nhiên hơn với tài làm thơ...
Thương con chưa đầy năm đã bị mẹ bỏ rơi, Núi ôm con nhỏ lên tận Bắc Giang tìm vợ. Không có chỗ ngủ, hai bố con Núi phải ngủ bờ, ngủ bụi dưới mái hiên,...
Vì con, Núi đành chịu mất đi Hồng, người vợ hiền thảo, sống có trước có sau và quay lại với Mai. Vốn là người sống có tình, Núi bỏ qua chuyện cũ, hết...