Trong ngục giam, Vũ Trinh và Nguyễn Văn Thành đều cho rằng Nguyễn Du khôn ngoan, ngoài lo tròn bổn phận trong thì lo trước tác lập thư cho mình, cho đời. Giữa bão táp dữ dội mà lòng Nguyễn vẫn yên. Nhưng thực ra lòng Nguyễn Du đang nổi sóng. Những sự kiện liên tiếp xảy ra nơi sân chầu, làm cho Nguyễn sửng sốt. Thanh Nghệ đói kém, thổ phỉ thi nhau nổi lên. Thuộc lại Bắc Thành có kẻ giả làm quan sai bắt người đòi chuộc. Tàu của Phú Lãng Sa đậu ở nến Đà Nẵng nhắc lại hoà ước...
Trước tình hình trong nước nhiều nơi dân chúng nổi dậy, Vua Gia Long đặt ra câu hỏi dân chúng quá bất binh vì quan lại hay lòng người đang hoài niệm nhà...
Đọc xong đoạn kết “ Đoạn trường tân thanh”, hai anh em Nguyễn Thiện, Nguyễn hành đều cảm nhận, “ Đoạn trường tân thanh” không chỉ là giấc mơ...