Mười bẩy năm ở chốn cung đình, Nguyễn đã hiểu ra nhều điều. Đặt chân vào chốn quan trường, con người không còn là mình nữa. Chính vì vậy, trong khi thiên hạ đua nhau học, đua nhau làm quan thì Nguyễn lại không muốn các con, cháu của mình đi theo con đường quan lộ nữa. Nguyễn xin phép Hoàng đế Gia Long về quê hai tháng, nói là để sửa sang phần mộ tổ tiên nhưng cũng là để gặp Nhưng để bàn về chuyện học hành, tương lai của các con, cháu.
Nhà nước có chủ trương đưa lực lượng không có công ăn việc làm lên miền núi khai hoang. Thế là Cưởi theo mẹ lên bản Đá Vách của người Dao. Nó bỗng thích...
Trần Văn Cưởi mồ côi cha từ năm 6 tuổi. Trong đám tang của bố nó nghe mọi người nói chuyện mới biết bố vốn là con nuôi của một bá hộ và được cho ăn học tử...