Vì yêu Mai đến cực điểm nên Lộc đã bày mưu lập kế để lấy bằng được Mai. Chàng đưa tới nhà Mai một bà cụ mà chàng nhận là mẹ. Bà cụ tỏ ra rất hài lòng về Mai làm Mai vô cùng sung sướng và hạnh phúc. Vô tình Huy biết được bà cụ ấy không phải là mẹ ruột Lộc, đã nói cho Mai biết sự thật đó. Sợ Lộc buồn nên Mai không nỡ nói ra những sự bí mật mà bấy lâu chị em cô biết về Lộc.Về phần Lộc, chàng phải nói dối mẹ xin phép đi thuê một gian phòng ở biệt hẳn một nơi cho tĩnh mịch để học thêm thi tham tá ngạch...
Nguyễn Du trở lại Kinh thành vào ngày đầu tháng giêng năm Quý dậu ( 1813), được chỉ thăng làm Cần Chánh điện học sĩ phong tước du đức hầu và cử làm chánh...
Vua Gia Long ngày càng mến mộ Nguyễn Du bởi đức tính liêm khiết, thương dân, cẩn trọng và cái tài làm thơ của Nguyễn. Làm quan mà nhân từ như Nguyễn...