Con nhà nghèo là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh xuất bản năm 1930, được xây dựng với hai tuyến nhân vật là giới điền chủ quyền thế và giới tá điền bị trị, trong một xã hội thuở giao thời giữa phong kiến và Tây hóa. Cô Tư Lựu con nhà tá điền, bố mẹ mất sớm, có hai người anh là cai tuần Bưởi và Ba Cam. Cai tuần Bưởi là tá điền của bà Cai Hiếu và vợ chồng cậu Hai Nghĩa, còn Ba Cam làm tài xế xe hơi cho một ông thầy kiện ở Sài Gòn.
Lão Thích trốn tránh gặp người làng, một mình một bến tắm để không phải thấy mặt ai và không ai thấy mình. Vậy mà hôm nay lại xuất hiện thêm lão Cẩn ở...
Hiệu trước khi thoát li khỏi làng đã kể lại đầu đuôi chuyện anh với Thành cho Thỉnh biết. Hoá ra chuyện tình duyên của hai người không đi tới nơi tới trốn...