Con nhà nghèo là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh xuất bản năm 1930, được xây dựng với hai tuyến nhân vật là giới điền chủ quyền thế và giới tá điền bị trị, trong một xã hội thuở giao thời giữa phong kiến và Tây hóa. Cô Tư Lựu con nhà tá điền, bố mẹ mất sớm, có hai người anh là cai tuần Bưởi và Ba Cam. Cai tuần Bưởi là tá điền của bà Cai Hiếu và vợ chồng cậu Hai Nghĩa, còn Ba Cam làm tài xế xe hơi cho một ông thầy kiện ở Sài Gòn.
Ông Hậu cùng 5 người nữa phải tham gia lớp học của Việt Minh, được lắng
nghe tình hình trong nước và quốc tế. Nghe tin Hà Nội tiến hành tổng khởi nghĩa...
Nhận chức phó Quận trưởng, ông Hậu buộc phải giao toàn bộ việc gia đình cho hai
người vợ còn ông luôn phải cắm đầu vào việc công, thúc ép các tổng trồng...