Quan năm Mũi Khoằm cai quản các đạo binh tỉnh Bắc rất bực giận vì sự chủ quan sơ xuất của mặt ngựa. Nhất là hắn dưới quyền của tướng Brieu de e’ blax đang chuẩn bị đánh chiếm hẳn Yên Thế. Hắn truyền lệnh dẫn giả Mặt Ngựa cùng mấy thằng lính xuống nhà phạt, ở xà lim riêng biệt, cùm hai chân , rồi sẽ ra tòa án binh xử tội về canh gác, lơ là để mất súng. Từ bến sông Cái bên kia Hà Nội lên tới cổng tỉnh Bắc Ninh, các làng sở tại và cả các làng ở xa có dính dáng đến họ hàng nội ngoại của ba quan lớn tỉnh...
Khi lũ em dạn dĩ với cảnh nhà quê nơi sơ tán thì Núi cũng có một tình yêu. Người yêu của Núi là Hiền – cô giáo dạy mầm non trường làng. Núi quen Hiền...
Sau năm năm sống yên ổn, sang đầu năm 1966, thành phố có lệnh sơ tán khẩn cấp. Gia đình Núi được sẻ làm ba. Anh Ý về ở với cậu em út của mẹ cả bên Thủy...
Tiểu thuyết “ Sóng ở đáy sông” mở ra với nhân vật Núi, một ông chủ nghề mộc đã được mãn hạn tù. 33 người làm của của Núi hoặc đang ở tù, hoặc sắp hết hạn,...