Khi bố cậu bé Hồng chết, mẹ cậu phải bỏ đi tha hương cầu thực vào Thanh Hóa để kiếm tiền trả nợ, rồi lại mang thai với một người đàn ông và bị họ hàng gán cho cái tội "chưa đoạn tang chồng đã chửa đẻ với người khác". Hồng và em Quế phải ở với bà nội và cô. Xa mẹ, thiếu thốn và tình cảm lẫn vật chất, hai anh em Hồng phải chịu bao đắng cay, tủi hờn bởi sự đối xử bất công giữa anh em cậu và đứa con cô.
Những ngày chủ nhật không đi làm, Lượm mở lớp dạy chữ cho những đứa chưa biết chữ trong đội. Các bạn học rất chăm. Thấm thoát đã có đứa chập chững biết...
Lượm đi làm cỏ- vê sở Pốt đã được hơn một tháng. Trong thời gian đó nó cứ âm thầm nhưng ráo riết chuẩn bị cho cuộc vượt tù lần thứ ba. Ban ngày đi làm...
Chỉ sau hai tuần đi làm cỏ- vê, Lượm đã gây được tín nhiệm với hầu hết bọn Tây ở sở Pót, từ tên giám đốc cho đến tên lính gác. Nó làm việc, chăm chỉ, cẩn...