Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) dự kiến điều chỉnh mức điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trong tuyển sinh đại học (ĐH) từ năm 2026, theo đó, sẽ giảm mức điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.

Bước điều chỉnh cần thiết

Động thái này được nhiều chuyên gia giáo dục kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp chênh lệch cơ hội trúng tuyển giữa các nhóm thí sinh, đặc biệt là thí sinh miền núi, nông thôn. Ở các đô thị lớn, nơi điều kiện học tập và thi chứng chỉ ngoại ngữ thuận lợi, ngày càng nhiều học sinh đầu tư cho IELTS từ sớm. Ngược lại, với học sinh vùng khó khăn, chứng chỉ ngoại ngữ trở thành một rào cản "mềm" nhưng rất thực, bởi chi phí học, thi cao và cơ hội tiếp cận hạn chế.

Trong nhiều năm qua, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL, TOEIC… đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong tuyển sinh ĐH. Nhiều trường áp dụng chính sách cộng điểm hoặc quy đổi trực tiếp điểm môn tiếng Anh cho thí sinh có chứng chỉ, xem đây là cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế và khuyến khích học sinh đầu tư học tập từ sớm.

Thực tế những năm qua, chứng chỉ IELTS hay các chứng chỉ quốc tế tương đương đã mang lại lợi thế rõ ràng cho nhiều thí sinh khi xét tuyển ĐH.

Học sinh TP HCM tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường đại học năm 2026. Ảnh: HUẾ XUÂN

Trong kỳ tuyển sinh năm 2025, mức cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ giữa các trường có sự chênh lệch khá lớn. Có cơ sở đào tạo cộng từ 1 đến 3 điểm, thậm chí lên tới 4 điểm cho thí sinh đạt IELTS từ 5.5 trở lên.

Trong khi đó, quy định chung của Bộ GD-ĐT chỉ cho phép tổng điểm cộng khuyến khích không vượt quá 10% tổng điểm xét tuyển, tương đương 3 điểm trên thang 30.

Các chuyên gia giáo dục cũng chỉ ra sự bất công khi mỗi trường lại có một mức quy đổi khác nhau với chứng chỉ ngoại ngữ. Cùng một mức IELTS 5.5, có trường quy đổi 8,5 điểm, nơi khác lại quy đổi 9 điểm. Với thí sinh, điều này đồng nghĩa cùng một năng lực nhưng cơ hội trúng tuyển lại phụ thuộc rất nhiều vào việc lựa chọn trường.

Một chuyên gia tuyển sinh của ĐHQG Hà Nội cho rằng đề xuất giảm mức điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế là hợp lý. Đây là bước điều chỉnh cần thiết khi ngoại ngữ ngày nay đã trở thành kỹ năng phổ biến.

Cần lộ trình và cách tính hợp lý

TS Quách Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP HCM (tên cũ là Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP HCM), cho biết trường không cộng điểm ưu tiên một cách đại trà mà chỉ ưu tiên cho thí sinh xét tuyển vào chương trình tiên tiến cần năng lực ngoại ngữ để học tập. Việc này nhằm bảo đảm tính công bằng cho thí sinh khi xét tuyển ĐH.

Tương tự, theo thạc sĩ Lê Văn Hiển, Trưởng Phòng Đào tạo - Trường ĐH Luật TP HCM, trường không cộng điểm ưu tiên cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế một cách đại trà mà sắp xếp thành một phương thức riêng (xét kết quả học tập THPT với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc kết quả kỳ thi SAT của Mỹ)

Trong khi đó, TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP HCM, nhấn mạnh trường không cộng điểm ưu tiên cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế bởi với thang điểm 30, nếu thí sinh được cộng 1-2 điểm ưu tiên sẽ tạo ra cách biệt lớn, điều đó không công bằng cho thí sinh khi tham gia xét tuyển ĐH.

Là trường nhiều năm qua áp dụng cộng điểm ưu tiên đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, thạc sĩ Trần Lê Trọng Phúc, Phó trưởng Phòng Quản lý đào tạo - Trường ĐH Mở TP HCM, cho biết mức điểm ưu tiên được cộng tối đa là 2 điểm trong thang điểm 30. Theo ông Phúc, việc cộng điểm ưu tiên nhằm khuyến khích học sinh học ngoại ngữ để có thể học tập tốt trong quá trình học ĐH và có lợi thế khi tìm việc làm.

Một số chuyên gia lo ngại, trong khi xã hội đang khuyến khích học sinh phát triển năng lực toàn diện, đặc biệt là ngoại ngữ để hội nhập, thì việc không ghi nhận lợi thế này trong tuyển sinh có thể sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều.

Nhiều ý kiến cho rằng vấn đề không nên được nhìn nhận theo hướng "giữ hay bỏ" một cách tuyệt đối, mà cần có giải pháp dung hòa giữa mục tiêu công bằng và yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo. Bản thân chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế là công cụ đo lường năng lực khá chuẩn hóa, nhưng cách sử dụng trong tuyển sinh cần được điều chỉnh cho phù hợp hơn.