Trong đó, điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ chiếm tỷ trọng nhất định trong tổng điểm xét tuyển, không phải căn cứ bắt buộc duy nhất trong tuyển sinh ĐH.

Điểm thi tốt nghiệp chỉ là một nguồn dữ liệu tuyển sinh

Hiện nay, tuyển sinh ĐH được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, theo yêu cầu tuyển chọn và quyền tự chủ của từng cơ sở đào tạo. Thống kê của Bộ GD-ĐT trong giai đoạn từ năm 2022 - 2025 cho thấy 3 phương thức tuyển sinh chính, gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT, sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT kết hợp với các phương thức tuyển sinh khác. Riêng năm 2025, các trường ĐH sử dụng 7 phương thức tuyển sinh chính. Trong đó, chỉ 50,3% sử dụng phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT và có 49,7% cho các phương thức tuyển sinh từ học bạ, thi riêng, kết hợp. Kết quả thi tốt nghiệp THPT hiện chỉ là một nguồn dữ liệu tuyển sinh, không phải căn cứ duy nhất quyết định cơ hội vào ĐH của thí sinh (TS).

Bước vào năm tuyển sinh 2026, xét tuyển kết hợp nhiều tiêu chí trong tuyển sinh được triển khai rộng ở nhiều trường ĐH, không chỉ trường công lập mà cả tư thục.

Khởi nguồn từ Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) nhiều năm trước, năm nay xu hướng xét tuyển kết hợp được áp dụng trong toàn hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM. Theo đó, ngoài xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD-ĐT, các đơn vị thống nhất dùng chung phương thức xét tuyển kết hợp dựa vào các tiêu chí học lực chính, gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học tập THPT và điểm kỳ thi đánh giá năng lực.

Năm nay, lần đầu tiên ĐH Kinh tế TP.HCM thực hiện xét tuyển kết hợp. Theo đó, ngoài xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD-ĐT, trường chỉ còn một phương thức xét tuyển kết hợp thay vì nhiều phương thức độc lập như trước đây. TS xét tuyển vào ĐH này năm nay chỉ cần sử dụng một trong số các điểm của kỳ thi đã tham dự trong năm 2026, không bắt buộc phải có điểm của cả 3 kỳ thi, gồm: thi tốt nghiệp THPT, thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, kỳ thi V-SAT của ĐH Cần Thơ.

Trong khi đó, năm nay Trường ĐH Nguyễn Tất Thành dự kiến sử dụng 4 phương thức xét tuyển: xét kết quả thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp môn, xét kết quả học bạ, xét điểm bài thi đánh giá năng lực, xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển. Riêng trong phương thức xét học bạ, TS có 3 lựa chọn và một trong số đó là xét kết hợp giữa điểm trung bình môn học cả năm lớp 12 theo tổ hợp môn, điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm thi đánh giá năng lực…

Xét tuyển kết hợp cũng là một trong các phương thức tuyển sinh của Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM năm nay. Phương thức này dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học THPT và các thành tích khác.

ĐH Bách khoa Hà Nội giữ ổn định 3 phương thức tuyển sinh, gồm: xét tuyển tài năng, xét theo điểm thi đánh giá tư duy và xét theo điểm thi tốt nghiệp THPT. Trong đó, 2 phương thức đầu điểm thi tốt nghiệp chỉ là điều kiện cần.

Thí sinh tham gia kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM. Đây cũng là một trong những căn cứ trong phương thức xét tuyển tổng hợp của các trường đại học. ảnh: Nhật Thịnh

Vai trò thực sự của điểm thi tốt nghiệp THPT

Ngoài mục đích xét tốt nghiệp và đánh giá chương trình giáo dục phổ thông, điểm thi tốt nghiệp THPT được sử dụng làm một trong số các nguồn dữ liệu phục vụ tuyển sinh. Đặc biệt việc nhiều trường ĐH chuyển sang xét tuyển tổng hợp như hiện nay đã giảm đáng kể vai trò của điểm thi tốt nghiệp THPT trong xét tuyển ĐH.

Có thể thấy với các trường thành viên ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm chuẩn năm nay được xác lập trên một hồ sơ năng lực tổng hợp của TS với nhiều tiêu chí. Trong đó, tỷ trọng điểm thi tốt nghiệp THPT trong phương thức tổng hợp của các trường này đang ở mức dưới 50% tổng điểm xét tuyển. Chẳng hạn với Trường ĐH Bách khoa, tỷ trọng này chỉ chiếm 20% tổng điểm xét tuyển; Trường ĐH Khoa học sức khỏe là 30%; Trường ĐH Công nghệ thông tin chiếm 47,5%...

Trong khi đó, với cách thức cho phép TS lựa chọn kết quả kỳ thi cao nhất để xét tuyển, TS có thể sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc không khi xét tuyển vào ĐH Kinh tế TP.HCM.

Phân tích về thang điểm phương thức xét tuyển tổng hợp của Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên trường này, cho rằng năm 2026 trường áp thang 100 điểm. Trong đó, điểm học lực là sự kết hợp của 3 thành phần, gồm: điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ 3 năm, cộng thêm điểm thưởng chứng chỉ tiếng Anh và điểm ưu tiên. Theo cách thức tuyển sinh này, điểm thi tốt nghiệp THPT chỉ chiếm một phần trong công thức tính điểm nên biến động của phổ điểm thi năm nay sẽ không ảnh hưởng điểm chuẩn của trường một cách trực tiếp và mạnh như trước.

Cụ thể hơn, mức độ ảnh hưởng của phổ điểm thi tốt nghiệp THPT tới điểm chuẩn của trường sẽ phụ thuộc vào nhóm TS. Với những TS có tham gia thi đánh giá năng lực, điểm thi tốt nghiệp chỉ chiếm khoảng 35% trong tổng điểm xét tuyển nên phổ điểm thi ít tác động. Ngược lại, những TS chỉ xét bằng điểm thi tốt nghiệp và học bạ, điểm thi chiếm tỷ trọng lớn nên sẽ "nhạy" hơn với xu hướng chung.

Song song đó, nhiều trường ĐH sử dụng điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT làm một trong nhiều phương thức tuyển sinh bên cạnh xét học bạ và xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực. Với những trường này, điểm thi tốt nghiệp là một trong nhiều cánh cửa để vào ĐH và không phải là căn cứ xét tuyển bắt buộc. Chẳng hạn các trường thuộc Bộ Công an năm nay tuyển sinh theo 3 phương thức, gồm: tuyển thẳng theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT và Bộ Công an; xét tuyển kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an; xét tuyển kết hợp kết quả thi tốt nghiệp THPT với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an.

Ngay cả nhóm trường đào tạo sức khỏe, một vài trường bắt đầu mở rộng phương thức xét tuyển từ kỳ thi riêng thay vì chỉ sử dụng điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT. Chẳng hạn, năm 2026 Trường ĐH Y Hà Nội có 3 phương thức tuyển sinh. Bên cạnh xét tuyển thẳng và xét điểm thi tốt nghiệp THPT, năm nay lần đầu tiên trường này xét tuyển bằng điểm thi đánh giá năng lực của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho các ngành cử nhân.

Gần đây, trước những tiêu cực xảy ra với kỳ thi tốt nghiệp THPT, nhiều ý kiến đặt vấn đề có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT thành 2 kỳ thi riêng phục vụ xét tốt nghiệp và xét tuyển ĐH. Câu hỏi này nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia tuyển sinh. Trong khi đó, trước xu hướng tuyển sinh ĐH hiện nay, tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng chính xu hướng tuyển sinh kết hợp của nhiều trường ĐH tốp đầu hiện nay cho thấy sự giảm phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi về cách thức tuyển sinh ĐH đánh giá năng lực tổng hợp này góp phần giảm bớt rủi ro từ một kỳ thi cụ thể, trong đó có kỳ thi tốt nghiệp THPT.