Bằng đại học loại giỏi, xuất sắc có thể ghi nhận kết quả học tập, nhưng chưa đủ bảo đảm người sở hữu đáp ứng yêu cầu công việc. Khảo sát 375 công ty, doanh nghiệp trong và ngoài nước do Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) phối hợp Công ty nghiên cứu Decision Lab vừa công bố mới đây cho thấy, trong 7 nhóm năng lực được khảo sát, chỉ duy nhất một nhóm năng lực (năng lực số) của sinh viên mới tốt nghiệp ra trường nhìn chung đáp ứng kỳ vọng nhà tuyển dụng, 6 nhóm còn lại chưa đạt yêu cầu.

Theo ông Paul Bennett, Giám đốc Khối Marketing và Tuyển sinh của BUV, cả 7 nhóm năng lực (gồm quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, giao tiếp, tính thích ứng, tư duy phản biện, làm việc nhóm và năng lực số) đều được 74-86% nhà tuyển dụng đánh giá là quan trọng. Tuy nhiên, mức độ thể hiện thực tế của cử nhân mới tốt nghiệp chưa đáp ứng kỳ vọng ở 6/7 nhóm năng lực.

Hai khoảng cách đáng chú ý nhất nằm ở quản lý thời gian và giải quyết vấn đề. Cụ thể, quản lý thời gian được 80% nhà tuyển dụng đánh giá quan trọng, nhưng mức độ đáp ứng của sinh viên chỉ đạt 54%, chênh lệch 26 điểm phần trăm. Với năng lực giải quyết vấn đề, mức độ quan trọng theo đánh giá của doanh nghiệp là 84%, trong khi mức độ thể hiện của sinh viên đạt 61%, chênh lệch 23 điểm phần trăm.

(Ảnh minh họa: VNU).

Theo ông Bennett, hạn chế thường bộc lộ rõ khi cử nhân mới ra trường phải xử lý công việc gấp, tiếp nhận thông tin chưa đầy đủ hoặc phối hợp với nhiều người. Doanh nghiệp không chỉ cần nhân sự hoàn thành nhiệm vụ, mà còn kỳ vọng họ giữ đúng cam kết, chủ động báo sớm nguy cơ trễ hạn và đề xuất phương án xử lý thay vì chờ hướng dẫn chi tiết.

Những yêu cầu này cho thấy khoảng cách giữa việc nắm kiến thức và khả năng vận dụng kiến thức trong môi trường làm việc. Một sinh viên có thể đạt điểm cao trong các học phần nhưng vẫn gặp khó khăn khi phải ưu tiên nhiều nhiệm vụ, xử lý tình huống phát sinh, giải quyết vấn đề hoặc phối hợp với đồng nghiệp.

Bằng cấp không còn là điều kiện đủ để tuyển dụng

Khảo sát cũng cho thấy nhà tuyển dụng đánh giá ứng viên dựa trên nhiều yếu tố ngoài kết quả học tập. Trong các tiêu chí được cân nhắc, ba trong bốn tiêu chí hàng đầu có thể quan sát trực tiếp trong quá trình tuyển dụng, gồm thái độ và mức độ phù hợp với văn hóa doanh nghiệp; bằng cấp quốc tế hoặc trải nghiệm du học; kỹ năng mềm; khả năng thể hiện trong phỏng vấn hoặc bài đánh giá.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc điều hành Aloha Consulting Group, cho rằng bằng đại học xếp loại cao (khá, giỏi, xuất sắc) hiện là điều kiện cần nhưng chưa đủ để một ứng viên được tuyển dụng.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp cần nhân sự có thể nhanh chóng thích nghi và đảm nhận công việc, thay vì những điểm số ấn tượng nhưng thiếu kinh nghiệm làm việc thực tế. Vì vậy, một số người phải trải qua giai đoạn thực tập hoặc thử việc kéo dài trước khi có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu của vị trí.

Ông Thắng cho biết qua hơn 1.000 trường hợp tuyển dụng đã thực hiện, doanh nghiệp ngày càng chú trọng những yếu tố ngoài bằng cấp như kỹ năng mềm, giao tiếp, khả năng học hỏi nhanh và mức độ phù hợp với văn hóa công ty.

Theo chuyên gia, có những ứng viên không sở hữu điểm số nổi bật, không đạt bằng tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc hoặc chỉ có bằng cao đẳng nhưng vẫn được doanh nghiệp cân nhắc đầu tư đào tạo nhờ giao tiếp tốt, thái độ cầu thị và khả năng tiếp thu nhanh.

Nhà trường và doanh nghiệp cần thu hẹp khoảng cách

Đại diện một công ty chuyên về công nghệ tại Hà Nội cho rằng, để giải quyết khoảng cách giữa tấm bằng giỏi, xuất sắc với năng lực làm việc thực tế, cần tăng cường kết nối giữa đào tạo và thực tiễn nghề nghiệp.

Thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên trong thời gian ngắn, doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào việc xây dựng chương trình, hướng dẫn dự án và đánh giá năng lực. Nhà trường cũng cần tạo cơ hội để người học giải quyết các tình huống thực tế, làm việc nhóm và rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian ngay trong quá trình học.

Sinh viên Đại học Ngoại thương tại lễ tốt nghiệp năm 2025. (Ảnh minh họa: FTU Times)

Chuyên gia này khuyến nghị sinh viên tìm hiểu nhu cầu thị trường lao động từ sớm, lựa chọn hướng đi phù hợp và chủ động tích lũy kinh nghiệm trước khi tốt nghiệp.

“Thực tế, bằng cấp vẫn có giá trị trong việc ghi nhận quá trình học tập và kiến thức chuyên môn. Tuy nhiên, kết quả học tập chỉ là một phần trong bức tranh năng lực của người lao động”, đại diện này lưu ý.

Khi doanh nghiệp ngày càng coi trọng khả năng thực hành, giao tiếp, thích ứng và giải quyết vấn đề, thách thức đặt ra với giáo dục đại học không chỉ là giúp sinh viên đạt kết quả học tập tốt, với những tấm bằng tốt nghiệp điểm số “đẹp như mơ”, mà còn phải tạo điều kiện để họ chuyển hóa kiến thức thành năng lực làm việc thực tế.

Theo vtcnews.vn

https://vtcnews.vn/bang-gioi-xuat-sac-chua-du-doanh-nghiep-can-gi-o-sinh-vien-moi-ra-truong-ar1046372.html