Phiên tòa giả định diễn ra tại Trường THPT Dương Văn Thì (TPHCM). Ảnh: NTCC.

Phát hiện sớm, ngăn ngừa bạo lực học đường

Bạo lực học đường có thể bắt đầu từ những mâu thuẫn trong quan hệ bạn bè, lời nói xúc phạm, sự cô lập hoặc xung đột trên mạng xã hội. Nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời, những bất đồng nhỏ có thể tích tụ, dẫn đến hành vi khó kiểm soát.

PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh vai trò của việc phát hiện sớm nguy cơ và xây dựng cơ chế can thiệp tại trường học. Theo ông, các kênh tiếp nhận phản ánh cần bảo đảm tính bảo mật, giúp học sinh yên tâm chia sẻ và tin tưởng rằng thông tin của mình được xử lý nghiêm túc.

Thực tế, hoạt động tư vấn tâm lý tại một số trường còn gặp khó khăn do thiếu nhân sự chuyên trách và nguồn lực. Sự hiện diện của phòng tư vấn chưa đồng nghĩa với việc học sinh sẵn sàng tìm đến khi gặp vấn đề.

Do đó, nhà trường cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu xử lý sự việc sang phòng ngừa thường xuyên. Giáo viên và nhân viên tư vấn cần chú ý những thay đổi như học sinh thu mình, lo âu, sa sút học tập, căng thẳng trong quan hệ bạn bè hoặc có biểu hiện bị cô lập. Đây có thể là những dấu hiệu cần được quan tâm, tìm hiểu và hỗ trợ phù hợp.

Trong bối cảnh mạng xã hội phổ biến, việc phát hiện nguy cơ cũng không thể chỉ giới hạn trong lớp học. Hành vi xúc phạm, phát tán hình ảnh hoặc lôi kéo người khác tẩy chay một bạn học trên mạng cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi xung đột trực tuyến có thể tiếp tục diễn biến ngoài đời thực.

Giáo dục pháp luật từ tình huống thực tế

Bên cạnh hỗ trợ tâm lý, nâng cao nhận thức pháp luật giúp học sinh hiểu rõ giới hạn hành vi và trách nhiệm của mình khi xảy ra xung đột.

Ông Hoàng Đình Thủy - Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5, Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội, cho rằng cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp giáo dục tại nhà trường với sự phối hợp của phụ huynh. Trong đó, phiên tòa giả định là một cách giúp học sinh tiếp cận quy định pháp luật qua tình huống cụ thể, góp phần phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Thông qua những tình huống mô phỏng, học sinh có thể tìm hiểu hành vi vi phạm, hậu quả pháp lý và trách nhiệm của những người liên quan. Qua đó, các em nhận thức rõ hơn rằng hành động bộc phát, dù xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Luật sư Lưu Thị Ngọc Lan - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, hình thức tuyên truyền pháp luật cần đổi mới để phù hợp với bối cảnh bạo lực học đường có thể diễn ra cả trên không gian mạng. Nếu chỉ duy trì cách phổ biến truyền thống, học sinh có thể khó tiếp nhận và chưa thấy được mối liên hệ giữa quy định pháp luật với những tình huống thực tế.

Theo luật sư, phiên tòa giả định có thể được tổ chức với các chủ đề như phòng, chống bạo lực học đường, tội phạm trên không gian mạng, an toàn giao thông và phòng, chống ma túy. Cách làm này giúp học sinh hình dung hậu quả của hành vi, hiểu giới hạn pháp luật và biết cách bảo vệ bản thân khi bị đe dọa, xúc phạm hoặc xâm hại.

Phòng ngừa bạo lực học đường không thể chỉ dựa vào kỷ luật hay tuyên truyền pháp luật mà cần gắn với giáo dục kỹ năng sống. Học sinh cần được hướng dẫn cách nhận diện cảm xúc, giải quyết bất đồng bằng đối thoại và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Những kỹ năng này cần được thực hành qua tình huống cụ thể. Khi xảy ra bất đồng, học sinh cần biết lắng nghe, trình bày quan điểm, nhận trách nhiệm với hành vi của mình và tìm người hỗ trợ nếu không thể tự giải quyết.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hòa - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nhấn mạnh ý nghĩa của chương trình kỷ luật tích cực trong thực hành làm cha mẹ hằng ngày. Theo bà, cha mẹ cần được hướng dẫn cách ứng xử tôn trọng quyền trẻ em, lắng nghe và tôn trọng cảm xúc của con khi giải quyết xung đột trong gia đình.

Ở trường học, kỷ luật vẫn cần được duy trì để bảo đảm an toàn và tính nghiêm túc của môi trường giáo dục. Tuy nhiên, xử lý vi phạm cần đi cùng việc tìm hiểu nguyên nhân, giáo dục trách nhiệm và hỗ trợ học sinh thay đổi hành vi. Chỉ tập trung trừng phạt mà bỏ qua những khó khăn chưa được giải quyết có thể khiến nguy cơ tiếp tục tồn tại.

Giáo dục tâm lý và pháp luật cần trở thành hoạt động thường xuyên, không chỉ được nhắc đến sau mỗi vụ bạo lực. Khi học sinh được lắng nghe, trang bị kỹ năng và hiểu quyền, nghĩa vụ của mình, các em sẽ có thêm khả năng giải quyết mâu thuẫn lành mạnh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn hơn.

Theo Thu Hương/daidoanket.vn

https://daidoanket.vn/lap-day-khoang-trong-giao-duc-tam-ly-hoc-duong.html