Khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu của thị trường lao động không chỉ nằm ở kiến thức, kỹ năng mà còn ở khả năng thích ứng của người học. Trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và việc làm, cần gắn đào tạo với trải nghiệm thực tế, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp.
Sinh viên Trường ĐH Công nghệ Đồng Nai thực tập tại doanh nghiệp. Ảnh: DNTU
Đào tạo không thể đứng ngoài nhu cầu doanh nghiệp
Khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế vẫn khiến nhiều doanh nghiệp (DN) trăn trở khi tuyển dụng nhân sự trẻ. Dù nắm vững lý thuyết, sinh viên còn lúng túng khi xử lý tình huống, phân tích dữ liệu và vận dụng công nghệ vào công việc.
Theo ông Nguyễn Hữu Hiệu - Tổng Giám đốc Fiin Group, sinh viên hiện còn thiếu môi trường thực hành với dữ liệu thật, trong khi kỹ năng phân tích và tư duy ứng dụng trí tuệ nhân tạo chưa phổ biến. Việc thành thạo công cụ không đồng nghĩa với khả năng sử dụng chúng để giải quyết vấn đề. Vì vậy, DN có thể phải mất 3 – 6 tháng đào tạo lại trước khi nhân sự mới làm việc hiệu quả.
Cùng nhìn từ nhu cầu tuyển dụng, ông Hirohide Uchiyama - Giám đốc Marketing Navigos Group, tại Diễn đàn hợp tác Nhà trường – Doanh nghiệp năm 2026 do Bộ GDĐT tổ chức cho biết, khả năng thích ứng và tư duy giải quyết vấn đề là những năng lực quan trọng bên cạnh kỹ năng công nghệ. Khảo sát cũng cho thấy khoảng cách giữa kỹ năng người tìm việc muốn học và năng lực DN thực sự cần.
Tại Trường ĐH Khánh Hòa, nhà trường đã xây dựng mạng lưới đối tác với hàng chục DN, tập đoàn trong và ngoài tỉnh, tập trung vào hoạt động thực tập, kết nối tuyển dụng, cấp học bổng và hỗ trợ khởi nghiệp.
Số lượng sinh viên thực tập tại DN tăng qua các năm: từ 250 sinh viên năm học 2023 – 2024 lên 268 sinh viên năm học 2024 – 2025, tương ứng 1.928 lượt học kỳ tại DN. Năm học 2025 – 2026, con số này đạt 602 sinh viên. Mạng lưới đối tác có nhiều đơn vị trong lĩnh vực du lịch, khách sạn, nghỉ dưỡng như Vinpearl, Fusion Resort và An Lâm Retreats Ninh Vân Bay…
Liên kết đào tạo đã tạo thêm cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp cho sinh viên. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, DN cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xác định chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình đến tổ chức thực hành và đánh giá năng lực người học.
Đồng hành trong đào tạo
Từ thực tiễn hợp tác, Trường ĐH Khánh Hòa nhìn nhận, hoạt động liên kết với DN hiện vẫn chủ yếu dừng ở tiếp nhận sinh viên thực tập, tham quan và tài trợ học bổng. Các đơn đặt hàng nghiên cứu, dự án đồng tài trợ và sản phẩm khoa học được tiếp nhận để thương mại hóa còn hạn chế.
Theo đó, nhà trường đề xuất thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao công nghệ (UKH Innovation Hub), làm đầu mối kết nối bài toán DN với năng lực nghiên cứu của giảng viên, sinh viên, đồng thời hỗ trợ quản lý tài sản trí tuệ và ươm tạo dự án khởi nghiệp. Trường cũng kiến nghị tích hợp tư duy khởi nghiệp vào chương trình đào tạo, xây dựng các bài tập tình huống gắn với vấn đề thực tế của DN và địa phương.
Đồng thời, cần chuyển vai trò DN từ đơn vị tiếp nhận thực tập sang đối tác đồng sáng tạo. DN cần chủ động đưa ra bài toán công nghệ, chia sẻ dữ liệu, cử chuyên gia tham gia giảng dạy, hướng dẫn đồ án và đồng tài trợ các nghiên cứu ứng dụng. Qua đó, hoạt động đào tạo không chỉ đáp ứng nhu cầu tuyển dụng trước mắt mà còn gắn với quá trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm.
Để hiện thực hóa hướng đi này, trước hết, nhà trường và DN cần cùng xác định nhu cầu nhân lực theo từng ngành nghề, vị trí việc làm và năng lực cụ thể. DN cần tham gia xây dựng, cập nhật chương trình đào tạo, góp ý chuẩn đầu ra, bảo đảm những thay đổi về công nghệ, quy trình sản xuất và yêu cầu nghề nghiệp được phản ánh kịp thời trong giảng dạy.
Chia sẻ quan điểm này, Hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang Trần Thị Mỹ Diệu nhấn mạnh, cần xây dựng một nền tảng chung để DN đưa ra những vấn đề cần giải quyết, từ đó kết nối với giảng viên, sinh viên và các nhóm nghiên cứu phù hợp. Cách làm này vừa tạo cơ hội cho sinh viên học tập qua dự án thực tế, vừa giúp hoạt động nghiên cứu, giảng dạy của nhà trường bám sát nhu cầu thị trường.
Theo Thu Hương/daidoanket.vn
https://daidoanket.vn/lap-day-khoang-trong-giua-nha-truong-va-thi-truong-lao-dong.html