Trao đổi về vấn đề này Luật sư Bùi Thúy Hằng Giám đốc - Công ty luật TNHH Kim Phát (Đoàn luật sư thành phố Hà Nội) trả lời như sau:

 Theo Điều 29 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) căn cứ miễn trách nhiệm hình sự quy định như sau:

Luật sư Bùi Thúy Hằng

"1. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi có quyết định đại xá.

2. Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;

c) Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.

3. Người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác và được người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.”.

Như vậy, có 6 trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự. Nhưng có đặc điểm chung là thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước đối với hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Đồng thời nhằm động viên, khuyến khích người phạm tội lập công chuộc tội, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra để điều tra tội phạm hạn chế mức thấp nhất hậu quả có thể xảy ra. Trong thời chấp hành hình phạt tù pháp luật có chính sách đại xá giúp họ nhanh chóng hòa nhập cộng đồng trở thành người có ích cho xã hội. Đặc biệt đối với người mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa, áp dụng chính sách miễn trách nhiệm hình sự nhằm mục đích tạo điều kiện cho họ đảm bảo thời gian chữa bệnh để kéo dài sự sống.

Ví dụ: Đối với trường hợp bị cáo Nguyễn Thành Danh trong vụ Việt Á Hội đồng xét xử cho bị cáo được miễn trách nhiệm hình sự. Hội đồng xét xử đã nhận định: HĐXX đánh giá bị cáo Danh có cống hiến trong chống dịch, dù đã đến tuổi nghỉ hưu song vẫn tiếp tục bảo vệ sức khỏe của người dân.Ngoài ra, bị cáo "dám nghĩ, dám làm", có những quyết định táo bạo, không vụ lợi, nhiều lần từ chối nhận quà của Phan Quốc Việt. Vì thế, HĐXX đã cân nhắc áp dụng chính sách khoan hồng đặc biệt với bị cáo.

Duy Phách