Về vấn đề này Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan - Giám đốc Công ty Luật TNHH Intelico ( Đoàn Luật sư Tp Hà Nội) trả lời như sau:

Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan

Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam. Theo phong tục tập quán, người dân thường sử dụng tiền mới, tiền lẻ để mừng tuổi, lì xì, cúng lễ,... Chính vì vậy, dịch vụ đổi tiền lẻ, tiền mới dịp Tết luôn sôi động trên các trang mạng điện tử. 

Tuy nhiên, hành vi đổi tiền để thu phí đổi mà không thuộc trường hợp được phép đổi tiền theo quy định có thể coi là hành vi vi phạm pháp luật.

1. Căn cứ pháp lý

- Thông tư số 25/2013/TT-NHNN;

- Nghị định số 88/2019/NĐ-CP;

2. Ý kiến giải đáp 

Khoản 1 Điều 12, khoản 2 Điều 1 Thông tư số 25/2013/TT-NHNN quy định Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước: “Thực hiện thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho các tổ chức, cá nhân”.

Trong đó, Điều 4 Thông tư số 25/2013/TT-NHNN quy định tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông bao gồm:

- Tiền rách nát, hư hỏng do quá trình lưu thông (nhóm nguyên nhân khách quan):

+ Tiền giấy bị thay đổi màu sắc, mờ nhạt hình ảnh hoa văn, chữ, số; nhàu, nát, nhòe, bẩn, cũ; rách rời hay liền mảnh được can dán lại nhưng còn nguyên tờ tiền;

+ Tiền kim loại bị mòn, han gỉ, hư hỏng một phần hoặc toàn bộ hình ảnh, hoa văn, chữ, số và lớp mạ trên đồng tiền.

-  Tiền rách nát, hư hỏng do quá trình bảo quản (nhóm nguyên nhân chủ quan):

+ Tiền giấy bị thủng lỗ, rách mất một phần; tiền được can dán; cháy hoặc biến dạng do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao; giấy in, màu sắc, đặc điểm kỹ thuật bảo an của đồng tiền bị biến đổi do tác động của hóa chất (như chất tẩy rửa, axít, chất ăn mòn...); viết, vẽ, tẩy xóa; đồng tiền bị mục hoặc biến dạng bởi các lý do khác nhưng không do hành vi hủy hoại;

+ Tiền kim loại bị cong, vênh, thay đổi định dạng, hình ảnh thiết kế do tác động của ngoại lực hoặc nhiệt độ cao; bị ăn mòn do tiếp xúc với hóa chất.

- Tiền bị lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất như giấy in bị gấp nếp làm mất hình ảnh hoặc mất màu in, lấm bẩn mực in và các lỗi khác trong khâu in, đúc.

Do đó, các trường hợp tiền không đủ lưu thông nêu trên sẽ được thu, đổi tiền.

Hiện nay, pháp luật hiện hành chỉ quy định về việc thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, chưa có quy định về việc thu, đổi tiền cũ vẫn đang đủ tiêu chuẩn lưu thông để lấy tiền mới. Đồng thời, chỉ có các tổ chức nêu trên mới có thẩm quyền thu, đổi tiền cho các tổ chức, cá nhân.

Do đó, mọi hành vi trao đổi tiền để hưởng chênh lệch, thu phí đổi mà không thuộc trường hợp nêu trên có thể coi là hành vi trái pháp luật. 

Khi đó, căn cứ Nghị định số 88/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng: hành vi đổi tiền để hưởng chênh lệch, thu phí đổi xâm phạm đến trật tự xã hội và xâm phạm đến lĩnh vực Ngân hàng. Với hành vi này thì cá nhân hay tổ chức thực hiện hành vi đổi tiền để hưởng chênh lệch đều sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 88/2019/NĐ-CP.

Tại điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP quy định: 

“5. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật”.

Mức phạt nêu trên áp dụng cho cá nhân, trường hợp tổ chức vi phạm thì sẽ bị xử phạt bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân – điểm b khoản 3 Điều 3 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP.

Trên đây là giải đáp về hành vi đổi tiền để hưởng chênh lệch, thu phí đổi mà không thuộc trường hợp được phép đổi tiền. Trường hợp vi phạm quy định nêu trên thì cá nhân, tổ chức sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 88/2019/NĐ-CP.

Như vậy, người dân có nhu cầu đổi tiền cần đến các cơ sở được phép đổi tiền theo quy định pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng nêu trên để tránh tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật. 

Duy Phách