Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), Giám đốc Công ty Luật TNHH Intelico giải đáp về vấn đề bạn đọc quan tâm như sau:

Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan

I. Căn cứ

-Luật Phòng không nhân dân năm 2024;

-Nghị định 288/2025/NĐ-CP;

-Nghị định 282/2025/NĐ-CP;

-Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg;

-Quyết định 241/QĐ-BQP năm 2026.

- Thông tin khách hàng cung cấp. 

1. Quy định về việc cấp phép bay khi sử dụng các phương tiện bay không người lái như Flycam, Drone, …

Flycam (flying camera) là thiết bị bay có gắn camera và các thiết bị chống rung phục vụ chủ yếu cho nhu cầu giải trí như quay phim, chụp ảnh, giải trí. Drone (UAV) là thiết bị bay không cần người điều khiển trực tiếp trên phương tiện.

Căn cứ quy định tại khoản 6, khoản 7 Điều 2 Luật Phòng không nhân dân năm 2024 thì các loại Flycam và các loại Drone được xếp vào nhóm “tàu bay không người lái” và Điều 4 Nghị định 288/2025/NĐ-CP đã quy định chi tiết về việc phân loại các phương tiện bay này theo trọng lượng cất cánh, theo phương pháp điều khiển, theo mục đích sử dụng. 

Căn cứ điều 19, nghị định 288/2025/NĐ-CP thì việc sử dụng “tàu bay không người lái” cho mục đích cá nhân, nghiên cứu khoa học hoặc thể thao, … đều phải được cấp phép từ phía cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ các trường được miễn, nhằm đảm bảo an ninh quốc phòng, trật tự công cộng và tránh các rủi ro liên quan đến an toàn hàng không.

Khoản 3 điều 30 Luật Phòng không nhân dân 2024 quy định:

“3. Tàu bay không người lái, phương tiện bay khác thuộc một trong các trường hợp sau đây được miễn cấp phép bay:

a) Hoạt động ngoài khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay, phạm vi hoạt động trong tầm nhìn trực quan bằng mắt thường, có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg để phục vụ vui chơi giải trí;

b) Hoạt động trong trường hợp khẩn cấp để bảo vệ tính mạng, tài sản của tổ chức, cá nhân theo quyết định của cấp có thẩm quyền nhưng phải thông báo đến cơ quan quản lý hoạt động bay trước khi bay.”

Cùng với đó, điểm b khoản 1 điều 21 Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định: “b) Tàu bay không người lái phục vụ vui chơi giải trí có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 ki-lô-gam hoạt động ngoài khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay; phương tiện bay phục vụ cứu nạn, cứu hộ trong tình thế cấp thiết theo quy định của pháp luật được miễn trừ cấp phép bay, nhưng phải thông báo tới cơ quan Quân sự, cơ quan Công an tại địa phương và cơ sở điều hành bay trong khu vực nếu ảnh hưởng đến hoạt động bay quân sự, dân dụng.”.

Do đó, đối với tàu bay không người lái, phương tiện bay khác có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg và đáp ứng các điều kiện theo quy định nêu trên sẽ được miễn trừ cấp phép bay. Trường hợp Flycam, Drone, … lớn hơn trọng lượng quy định hoặc bay ở khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay (khu vực gần sân bay, khu vực quân sự, …) thì đều thuộc diện phải xin phép.

Điều 3, Điều 4 Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg đã quy định về các khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay. Trong trường hợp đặc biệt vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc theo đề nghị của các bộ, ngành, địa phương để đảm bảo an toàn bay, trật tự an toàn xã hội, Bộ Quốc phòng quyết định hạn chế bay tạm thời hoặc cấm bay tạm thời đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ tại một số khu vực trong lãnh thổ Việt Nam; quyết định này có hiệu lực ngay.

Người dân có thể tra cứu khu vực cấm bay, hạn chế bay tại trang web https://cambay.mod.gov.vn/ (khu vực cấm bay, hạn chế bay chỉ cấp phép cho hoạt động bay công vụ theo diện đặc biệt).

Thủ tục, hồ sơ xin cấp phép sử dụng tàu bay không người lái và phương tiện bay khác được quy định tại Quyết định 241/QĐ-BQP năm 2026 của Bộ quốc phòng.

2. Chế tài xử phạt khi sử dụng Flycam, Drone trái phép

Ngoại trừ trường hợp được miễn xin phép theo quy định của Luật Phòng không nhân dân 2024, còn lại, trường hợp dùng flycam, drone dù là để chụp ảnh cưới tại công viên hoặc quay video ngoài trời cho mục đích cá nhân, … nếu chưa có giấy phép của Bộ Quốc phòng hoặc đơn vị được ủy quyền thì hành vi này có thể bị xem là hành vi sử dụng phương tiện bay trái phép.

a. Về xử phạt vi phạm hành chính:

Căn cứ quy định tại khoản 10 Điều 8 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP thì hành vi sử dụng các thiết bị bay không người lái như Flycam, Drone, UAV, ... khi chưa được cấp phép sẽ bị xử phạt như sau: “10. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Thực hiện hoạt động bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp.”

Ngoài ra, các khoản 6, 7, 8 điều 8 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP cũng quy định xử phạt đối với các hành vi sử dụng thiết bị bay không đúng mục đích đăng ký, chụp ảnh, quay phim khi không được phép và không chấp hành lệnh, hiệu lệnh của cơ quan quản lý, điều hành bay (mức phạt tiền từ 8.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng).

Các mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân, đối với tổ chức thì gấp hai lần mức phạt trên theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Kèm theo hình thức xử phạt chính, khoản 13 Điều 8 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP còn quy định hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật vi phạm, phương tiện vi phạm.

b. Về truy cứu trách nhiệm hình sự

Không chỉ bị xử phạt về hành chính, trường hợp sử dụng thiết bị bay không người lái như Flycam, Drone, UAV, ... dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như làm bị thương, gây chết người, …hoặc sử dụng các thiết bị này để quay lén, chụp ảnh, xâm phạm đời tư, hình ảnh cá nhân của người khác trái phép thì người điều khiển các thiết bị bay có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 về các tội như: Tội vô ý làm chết người (Điều 128 Bộ luật Hình sự), Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác (Điều 159 Bộ luật Hình sự), …

II. Đề xuất

Mọi hoạt động sử dụng thiết bị bay không người lái như Flycam, Drone, UAV, ..., dù để quay phim nghệ thuật, chụp ảnh cưới hay phục vụ du lịch, vui chơi, giải trí cá nhân đều phải được cấp phép từ cơ quan có thẩm quyền, trừ một số trường hợp được miễn theo quy định tại Luật Phòng không nhân dân năm 2024. Vì vậy, để tránh những rủi ro đáng tiếc xảy ra, các cá nhân, tổ chức sử dụng Flycam, Drone, UAV, ... cần tuân thủ và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về việc quản lý, sử dụng các thiết bị này.

Duy Phách