Căn cứ nội dung bạn đọc Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh hỏi, Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh (Đoàn Luật sư Bắc Ninh), Công ty luật TNHH QR Law, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh trả lời về vấn đề này như sau:

Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh

Trước tình trạng giá xăng dầu, gas có xu hướng tăng và xuất hiện hiện tượng một số cửa hàng thông báo “hết hàng”, cần phân biệt rõ: không phải mọi trường hợp thiếu hàng đều là vi phạm.Tuy nhiên, nếu thương nhân cố tình hạn chế bán ra nhằm chờ tăng giá để trục lợi thì đây là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và sẽ bị xử lý.

Về bản chất, “găm hàng” được hiểu là việc cố ý tạo ra sự khan hiếm giả tạo thông qua các hành vi như: giảm lượng bán, rút ngắn thời gian bán, ngừng bán dù vẫn còn hàng, hoặc giữ hàng trong kho vượt mức bình thường mà không có lý do chính đáng. Đây là dấu hiệu quan trọng để cơ quan chức năng xác định hành vi vi phạm.

Hành vi găm hàng, chờ lên giá để trục lợi của các cửa hàng xăng dầu tùy theo tính chất, mức độ vi phạm thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:

Thứ nhất, về xử phạt hành chính:

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, các hành vi găm hàng nêu trên có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, tùy mức độ vi phạm. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị tịch thu hàng hóa, tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh từ 03 đến 06 tháng, đặc biệt trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần.

Thứ hai, về trách nhiệm hình sự:

Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, nếu cá nhân hoặc tổ chức lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc cố ý tạo khan hiếm để mua vét, bán lại thu lợi bất chính, thì có thể bị truy cứu về tội đầu cơ theo quy định tại Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Mức xử lý phụ thuộc vào giá trị hàng hóa và số tiền thu lợi bất chính. Đối với cá nhân hình phạt có thể bị phạt tiền lên đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù lên đến 15 năm. Pháp nhân thương mại phạm tội thì có thể bị phạt tiền lên đến 9.000.000.000 đồng. Đồng thời, còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như cấm kinh doanh hoặc hành nghề.

Như vậy, hành vi găm hàng không chỉ làm méo mó thị trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng. Do đó, pháp luật quy định chế tài tương đối nghiêm khắc, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự, nhằm bảo đảm sự ổn định của thị trường và trật tự kinh tế.

Duy Phách