Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), Giám đốc Công ty Luật TNHH Intelico giải đáp về nội dung này như sau:

Luật sư Nguyễn Thị Phong Lan

 I. Căn cứ

- Luật Dữ liệu năm 2024;

- Nghị định 165/2025/NĐ-CP;

- Quyết định 502/QĐ-TTg năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ (Quyết định số 502).

II. Ý kiến pháp lý

1. Về các trường hợp người dân phải chia sẻ dữ liệu camera cho công an phường, xã 

Khoản 2 Điều 18 Luật Dữ liệu năm 2024 quy định 04 trường hợp tổ chức, cá nhân phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan Nhà nước khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền mà không cần chủ thể dữ liệu đồng ý, cụ thể những trường hợp như sau:

- Ứng phó với tình trạng khẩn cấp;

- Khi có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia nhưng chưa đến mức ban bố tình trạng khẩn cấp;

- Thảm họa;

- Phòng, chống bạo loạn, khủng bố.

Như vậy, khi xảy ra những tình huống cực kỳ cấp thiết và khẩn cấp như trên, người dân phải cung cấp dữ liệu camera cho cơ quan Nhà nước (trong đó có Công an phường, xã) khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Trong các trường hợp khác, Luật Dữ liệu năm 2024 khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước cung cấp dữ liệu thuộc quyền sở hữu cho cơ quan nhà nước vì các mục đích chung như chăm sóc sức khỏe, biến đổi khí hậu, cải thiện giao thông, … Khi đó, việc cung cấp dữ liệu này là tự nguyện.

Đối với các trường hợp tự nguyện, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 502/QĐ-TTg, phê duyệt phương án kết nối dữ liệu an ninh tập trung vào hệ thống camera giám sát trên toàn quốc. Theo Quyết định số 502, việc chia sẻ dữ liệu camera với công an cấp xã được triển khai theo lộ trình, việc kết nối camera là tự nguyện, không bắt buộc, người dân có quyền lựa chọn tham gia hoặc không. Đồng thời, tại điểm c khoản 3 Mục III, dữ liệu camera của cá nhân chỉ được chia sẻ khi có sự đồng thuận, phải tuân thủ Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định có liên quan.

Ngoài ra, không phải tất cả các loại camera đều được kết nối vào hệ thống giám sát chung, chỉ áp dụng cho camera phục vụ khu vực công cộng, nơi có ý nghĩa trong việc đảm bảo an ninh trật tự và quản lý xã hội. Camera trong không gian riêng tư như bên trong nhà, khu sinh hoạt cá nhân, khu dân cư, khu thương mại hay khu vực kinh doanh riêng không thuộc phạm vi áp dụng.

2. Về quy trình cung cấp dữ liệu trong trường hợp bắt buộc

Về quy trình cung cấp dữ liệu trong trường hợp bắt buộc, khoản 2 Điều 8 Nghị định 165/2025/NĐ-CP quy định:

“2. Cơ quan nhà nước yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp dữ liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 18 Luật Dữ liệu như sau:

a) Có văn bản yêu cầu hoặc hình thức khác bảo đảm có xác nhận về việc yêu cầu cung cấp dữ liệu trong đó chỉ rõ loại dữ liệu, mức độ chi tiết, khối lượng dữ liệu, tần suất truy cập dữ liệu, phương thức cung cấp dữ liệu, cơ sở pháp lý, căn cứ, lý do của yêu cầu, mục đích sử dụng dữ liệu, thời hạn sử dụng và thời hạn cần cung cấp dữ liệu, các hoạt động xử lý dữ liệu dự kiến sẽ thực hiện;

b) Thông báo cho tổ chức, cá nhân được yêu cầu cung cấp dữ liệu về các chế tài sẽ được áp dụng trong trường hợp không thực hiện yêu cầu.”.

Do vậy, khi thuộc các trường hợp bắt buộc cung cấp theo Luật Dữ liệu năm 2024, cơ quan Nhà nước phải tuân thủ đầy đủ quy trình, đồng thời cung cấp cho người dân các thông tin về căn cứ, lý do và mục đích sử dụng dữ liệu. Người dân có quyền yêu cầu cơ quan Nhà nước cung cấp các thông tin, tài liệu theo quy định.

Khi nhận dữ liệu, cơ quan Nhà nước phải sử dụng đúng mục đích, bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ thể dữ liệu và tổ chức, cá nhân cung cấp dữ liệu theo quy định pháp luật.

3. Các chế tài khi không thực hiện yêu cầu cung cấp dữ liệu trong trường hợp bắt buộc

Hiện nay, Bộ Công an đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dữ liệu. Theo dự thảo Nghị định này, các hành vi vi phạm quy định về cung cấp dữ liệu cho cơ quan nhà nước của người dân như không cung cấp dữ liệu, cung cấp không đúng thời hạn cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các trường hợp bắt buộc theo quy định, cung cấp dữ liệu không đầy đủ, không đúng loại dữ liệu, mức độ chi tiết, khối lượng, tần suất hoặc phương thức theo yêu cầu hợp pháp, … có thể bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng. Sau khi được thông qua, Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành và áp dụng đối với người dân. 

Ngoài ra, nếu hành vi không hoặc từ chối cung cấp dữ liệu camera trong trường hợp bắt buộc nhằm mục đích che giấu cho hành vi phạm tội của người khác thì người vi phạm có thể bị xem xét xử lý hình sự về tội Che giấu tội phạm theo Điều 389 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Tuy nhiên, người dân cũng lưu ý rằng việc chia sẻ dữ liệu camera trong các vụ việc liên quan an ninh trật tự tại địa phương không chỉ là trách nhiệm công dân, mà còn là cách để bảo vệ tài sản và tính mạng của bản thân, gia đình.

III. Đề xuất 

Người dân cần lưu ý các trường hợp bắt buộc phải chia sẻ, cung cấp dữ liệu camera để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Khi người dân tuân thủ quy định pháp luật hoặc tự nguyện chia sẻ dữ liệu camera công khai tại khu vực công cộng cho cơ quan Nhà nước, việc này không chỉ bảo đảm an ninh, trật tự, tạo môi trường an toàn, ổn định, mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Duy Phách