Một cuộc điện thoại mời nhận quà, một chuyến du lịch miễn phí, hay buổi gặp mặt được quảng cáo là dành riêng cho khách hàng may mắn..., những lời mời tưởng như chẳng có gì đáng ngờ ấy lại là điểm khởi đầu trong kịch bản của nhiều đường dây lừa đảo bán "hợp đồng kỳ nghỉ" đã bị công an triệt phá.

Nhưng cái bẫy thực sự chưa dừng lại ở những hợp đồng đầu tiên. Khi nạn nhân muốn rút lui, những khoản phí mới lại xuất hiện, kéo họ vào vòng xoáy đóng tiền để hy vọng lấy lại số tiền đã mất. Đằng sau chuỗi hành vi ấy là một kịch bản thao túng tâm lý được xây dựng từng bước, đánh trúng những điểm yếu mà chính nạn nhân đôi khi cũng không nhận ra.

"Sự thật chỉ phơi bày khi khách hàng nhận ra công ty không hề tổ chức các tour du lịch như đã hứa. Khi nạn nhân quay lại yêu cầu thanh lý hoặc sang nhượng hợp đồng, nhân viên công ty sẽ dùng mọi lý lẽ để từ chối, đồng thời vẽ ra hàng loạt khoản phí vô lý như phí chuyển nhượng, phí nâng cấp, phí thế chân... để ép khách đóng thêm tiền", trinh sát của Phòng Cảnh sát hình sự (PC02), Công an TP.HCM, cho biết.

Theo tiến sĩ tâm lý học - thượng tá Nguyễn Hải Lâm , Phó trưởng khoa Lý luận chính trị và Khoa học xã hội nhân văn, Trường Đạ học Cảnh sát nhân dân, các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng vấn đề nhận thức, nhu cầu, cảm xúc và vấn đề sức khỏe của nạn nhân để từng bước tạo niềm tin và qua đó chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.

Thượng tá Nguyễn Hải Lâm cho hay, quy trình để đưa 'con mồi' vào bẫy lừa đảo 'hợp đồng kỳ nghỉ' trải qua 3 giai đoạn. ẢNH: THẢO NHÂN

Kịch bản lừa đảo khởi đầu từ lời mời tưởng như vô hại

Theo cơ quan điều tra, để đưa nạn nhân vào tròng, các đối tượng lừa đảo thuê văn phòng tại những cao ốc bề thế, đầu tư cơ sở vật chất sang trọng và tổ chức bộ máy nhân sự bài bản nhằm tạo dựng vỏ bọc doanh nghiệp uy tín.

Thông qua việc mua bán trái phép dữ liệu cá nhân, đội ngũ telesale của các công ty lừa đảo sẽ liên tục gọi điện mời chào khách hàng đến tham dự sự kiện tri ân, hứa hẹn tặng các chuyến du lịch miễn phí 3 ngày 2 đêm hoặc các phần quà hấp dẫn khác.

Thượng tá Nguyễn Hải Lâm đánh giá, mục tiêu của các đối tượng không phải tặng quà, mà là đưa nạn nhân đến một không gian do chúng kiểm soát hoàn toàn. Khi đã nhận quà, nhiều người sẽ xuất hiện tâm lý "mang ơn", cảm thấy ngại từ chối những lời mời tiếp theo. Chính từ yêu cầu rất nhỏ này, các đối tượng từng bước kéo nạn nhân vào chiếc bẫy đã được chuẩn bị từ trước. Và đây chỉ là bước khởi đầu để tiếp cận và phá vỡ tâm thế phòng thủ của nạn nhân, khai thác sâu nhu cầu của họ.

"Khi nạn nhân nhận được những món quà nào đó từ các đối tượng lừa đảo, họ sẽ có xu hướng đáp lại bằng một lợi ích cân đối, gọi là cơ chế đáp trả. Điều này lý giải tại sao nạn nhân dễ dàng đồng thuận theo những yêu cầu mà đối tượng lừa đảo đề ra", thượng tá Lâm lý giải.

Thượng tá Lâm phân tích, qua trò chuyện, đối tượng khéo léo khai thác sâu tâm lý của người già cho rằng mình là "gánh nặng", không còn tạo ra giá trị kinh tế cho con cái, hoặc là mong muốn tự chủ tài chính, có thu nhập thụ động có tiền để lại cho con cháu hoặc tự thưởng cho mình những chuyến nghỉ dưỡng sau một cuộc đời vất vả lao động.

"Điểm đặc biệt của hình thức lừa đảo này là các đối tượng không chỉ bán một sản phẩm, mà còn bán cả một viễn cảnh: được đi du lịch ở những nơi sang trọng, tận hưởng dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, hay thậm chí sinh lời gấp đôi chỉ trong 3 tháng, hưởng lãi suất cố định 8% - 10%/năm, hoặc cam kết thu mua lại hợp đồng với giá cao", thượng tá Lâm nhấn mạnh.

Thao túng tâm lý để nạn nhân xuống tiền

Theo PC02, khi khách hàng đặt chân đến công ty bán "hợp đồng kỳ nghỉ" tại TP.HCM, họ bị ép phải ngồi nghe tư vấn suốt 2 tiếng đồng hồ. Trong không gian bị thao túng, các nhân viên liên tục bủa vây, giới thiệu từ 4 - 6 gói kỳ nghỉ có giá trị từ 30 - 420 triệu đồng.

Nếu khách hàng đồng ý tham gia, các đối tượng sẽ yêu cầu ký các hợp đồng được soạn sẵn với nhiều điều khoản bất lợi, thậm chí hướng dẫn vay ngân hàng để tiếp tục nộp tiền.

"Trong giai đoạn này, sẽ có 2 áp lực được tạo ra để ép nạn nhân vào tròng. Đầu tiên, các đối tượng sẽ đẩy mạnh cao trào về cảm xúc bằng cách cho nạn nhân thấy đây là một cơ hội hiếm có, nếu không nắm bắt sẽ bị bỏ lỡ. Thứ hai là đưa nạn nhân vào một môi trường bị cô lập thông tin, kết hợp với áp lực của tâm lý đám đông cổ súy cho việc ký kết hợp đồng. Từ đây, nạn nhân sẽ ra quyết định xuống tiền nhanh", thượng tá Lâm phân tích.

Nhiều nạn nhân đã dồn hết toàn bộ vốn liếng để sở hữu chiếc bánh vẽ "hợp đồng kỳ nghỉ" rồi mất trắng. ẢNH: CÔNG AN CUNG CẤP

Khai thác tâm lý gỡ gạc lấy lại tiền đã mất

Bi kịch chưa dừng lại sau lần chuyển tiền đầu tiên. Khi nạn nhân nhận ra bất thường, muốn thanh lý hoặc chuyển nhượng hợp đồng, chúng tiếp tục giở trò vòi vĩnh, yêu cầu đóng thêm hàng loạt phí lạ như: phí thủ tục, phí chuyển nhượng, nâng cấp gói, phí thế chân... Bằng cách này, nhiều người lún sâu, tiếp tục nộp tiền với hy vọng gỡ gạc nhưng cuối cùng mất trắng.

Càng đầu tư, nạn nhân càng khó dừng lại vì sợ mất trắng và cũng sợ người thân biết mình bị lừa. Chính tâm lý này khiến nhiều người tiếp tục sa lầy cho đến khi khánh kiệt.

Mặt khác, người có học vấn và địa vị xã hội rất coi trọng danh dự và uy tín của mình trước gia đình, đồng nghiệp và xã hội. Khi nhận ra mình bị lừa ở những bước đầu tiên, thay vì dừng lại và tìm kiếm sự trợ giúp, họ chọn cách tự giải quyết trong im lặng. Họ tiếp tục nộp thêm tiền với hy vọng lấy lại vốn để xóa sai lầm, bảo vệ hình ảnh của bản thân. "Người càng thông minh càng tự lừa dối chính mình rằng sắp gỡ gạc được rồi", thượng tá Lâm cho hay.

Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó trưởng phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an đánh giá đây là thủ đoạn có tính tổ chức, được xây dựng theo một kịch bản tương đối bài bản, trong đó các đối tượng không chỉ đánh vào nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng mà còn khai thác tâm lý ham lợi, muốn được ưu đãi và kỳ vọng có thêm nguồn thu nhập của nạn nhân.

"Người dân cần chủ động kiểm tra tư cách pháp nhân của doanh nghiệp, nội dung hợp đồng, điều khoản thanh toán và các cam kết về lợi nhuận, chuyển nhượng trước khi quyết định", thượng tá Đỗ Minh Kim cảnh báo.

Đặc biệt, theo thượng tá Đỗ Minh Kim, khi người dân đã nghi ngờ hoặc nhận thấy dấu hiệu bất thường, tuyệt đối không nên tiếp tục chuyển tiền với hy vọng "đóng thêm để lấy lại khoản tiền đã mất". Đây có thể là bước tiếp theo trong kịch bản lừa đảo, khi các đối tượng liên tục đưa ra những khoản phí mới như phí thanh lý, phí chuyển nhượng, phí thu hồi vốn... để tiếp tục chiếm đoạt tài sản. 

Người dân cần dừng giao dịch, lưu giữ toàn bộ hợp đồng, tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền và các tài liệu liên quan để cung cấp cho cơ quan chức năng khi trình báo.

Theo Thảo Nhân-Ngọc Lê/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/chieu-tro-lua-hop-dong-ky-nghi-thao-tung-tam-ly-nan-nhan-185260811215707927.htm