Luật sư Trần Duyên - Công ty Luật MZI Lawyers, Đoàn luật sư TP Đà Nẵng - Ảnh: NVCC

Theo luật sư Trần Duyên - Công ty Luật MZI Lawyers, Đoàn luật sư TP Đà Nẵng, hai vụ việc đặt ra vấn đề đáng chú ý: pháp luật sẽ xử lý thế nào đối với những hành vi mà người thực hiện cho rằng chỉ là "trêu đùa", nhưng lại làm phát sinh thủ tục hành chính hoặc khiến cơ quan chức năng phải huy động nhân lực, thời gian và nguồn lực để xử lý?

Đăng ký kết hôn "cho vui" có bị xử phạt?

Đối với trường hợp hai người thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn trực tuyến rồi cho rằng chỉ làm "cho vui", trước hết phải xác định họ đã thực hiện đến giai đoạn nào.

Việc nộp hồ sơ trực tuyến không đơn thuần là thao tác thử nghiệm trên mạng, mà là yêu cầu cơ quan nhà nước giải quyết một thủ tục hộ tịch có giá trị pháp lý.

Tuy nhiên dưới góc độ xử phạt vi phạm hành chính, pháp luật hiện nay chủ yếu quy định chế tài đối với những hành vi vi phạm cụ thể như khai báo, cung cấp thông tin, giấy tờ không đúng sự thật, giả mạo hồ sơ hoặc vi phạm điều kiện kết hôn.

Nghị định 109/2026/NĐ-CP hiện quy định về xử phạt trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình. Nếu hai người sử dụng thông tin, giấy tờ thật, không khai sai tình trạng hôn nhân và chưa thực hiện hành vi nào khác bị cấm thì việc xử phạt chỉ vì "đăng ký cho vui" là không đơn giản.

Cô gái 26 tuổi cùng nam thanh niên đăng ký kết hôn, đến khi hoàn thành, phường gọi nhận kết quả thì nói chỉ đùa giỡn, xin hủy kết quả - Ảnh: NGUYỄN THANH

"Nói cách khác, thái độ thiếu nghiêm túc với một thủ tục hành chính chưa chắc đồng nghĩa với một hành vi vi phạm đã được pháp luật quy định. Đây là điểm pháp luật có thể cần tiếp tục hoàn thiện", luật sư Duyên nhận định.

Theo bà, có thể nghiên cứu quy định xử lý hành vi cố ý tạo lập hồ sơ, yêu cầu thực hiện thủ tục hành chính không có nhu cầu thực tế nhằm trêu đùa, thử nghiệm hoặc tạo nội dung trên mạng, nếu hành vi đó gây cản trở hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước.

Tuy nhiên quy định phải phân biệt rõ với trường hợp người dân thực sự có nhu cầu nhưng sau đó thay đổi ý định. Chỉ nên xử lý khi chứng minh được lỗi cố ý và mục đích ngay từ đầu là tạo hồ sơ "cho vui".

Cần có chế tài

Với trường hợp người phụ nữ bỏ dép cùng mẩu giấy trên cầu khiến người dân lo ngại hai mẹ con gặp nguy hiểm, hậu quả xã hội rõ ràng hơn khi người dân trình báo và cơ quan chức năng phải tổ chức xác minh, tìm kiếm.

Pháp luật hiện hành đã có chế tài đối với hành vi cố ý báo thông tin giả, không đúng sự thật đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên luật sư Duyên cho rằng cần phân biệt giữa trực tiếp báo tin giả và cố ý dựng lên tình huống giả khiến người khác hiểu nhầm rồi báo tin.

Nếu người phụ nữ trực tiếp gọi điện, nhắn tin hoặc cung cấp cho cơ quan chức năng thông tin giả về việc hai mẹ con gặp nạn, việc xem xét hành vi báo tin giả tương đối rõ.

Ngược lại, nếu người này chỉ để lại dép, mẩu giấy nhằm tạo ra hoàn cảnh khiến người khác tin rằng có người gặp nạn, sau đó người thứ ba báo công an, việc áp dụng quy định về "cố ý báo thông tin giả" cần hết sức thận trọng.

Người phụ nữ để lại đôi dép và mẩu giấy trên cầu, nhờ gọi chồng "đến vớt xác 2 mẹ con" khiến cả người dân và chính quyền mất công xác minh, tìm kiếm - Ảnh chụp màn hình

"Cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh hành vi cụ thể, lỗi và mối quan hệ nhân quả, không thể chỉ căn cứ vào việc lực lượng chức năng đã phải tổ chức tìm kiếm để suy đoán người đó phạm hành vi báo tin giả", bà Duyên nói.

Từ vụ việc, nữ luật sư cho rằng có thể nghiên cứu bổ sung chế tài đối với hành vi cố ý tạo dựng thông tin, dấu hiệu hoặc tình huống giả khiến cơ quan nhà nước, lực lượng cứu hộ, cứu nạn phải xác minh, tìm kiếm hoặc ứng cứu không cần thiết.

Mức xử lý có thể căn cứ hậu quả. Nếu chỉ gây lãng phí nguồn lực ở mức nhỏ có thể xử phạt hành chính; nếu huy động lực lượng lớn, gây thiệt hại đáng kể hoặc hậu quả nghiêm trọng thì cần có cơ chế xử lý cao hơn. 

Đồng thời có thể nghiên cứu việc buộc người vi phạm hoàn trả một phần chi phí hợp lý phát sinh từ việc huy động lực lượng, nếu chứng minh được hành vi cố ý.

Tuy nhiên chế tài phải được thiết kế cẩn trọng để không khiến người dân e ngại việc trình báo. Người nhìn thấy đôi dép và mẩu giấy đáng ngờ rồi báo công an phải được khuyến khích, chứ không thể chịu trách nhiệm vì sau đó xác định không có người gặp nạn.

Theo Trần Thường/Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/bo-dep-giay-nho-vot-xac-tren-cau-dang-ky-ket-hon-cho-vui-luat-su-len-tieng-10026081507205907.htm