Tiếng hò reo trên khán đài, giọt nước mắt sau thất bại hay niềm hạnh phúc vỡ òa khi ghi bàn sẽ không bao giờ thay đổi

Đây có thể là kỳ World Cup cuối cùng thuộc về thời đại bóng đá truyền thống trước khi công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu được dự báo sẽ làm thay đổi cuộc chơi. Bóng đá đang bước vào cuộc cách mạng lớn nhất kể từ khi trở thành môn thể thao chuyên nghiệp.

"Cầu thủ thứ 12"

Năm 1970, người hâm mộ lần đầu được xem World Cup qua truyền hình màu. Năm 1998, giải đấu mở rộng từ 24 lên 32 đội. Năm 2018, công nghệ VAR (Video Assistant Referee) chính thức xuất hiện và thay đổi cách điều hành trận đấu. Đến World Cup 2026, những thay đổi sẽ không còn dừng ở sân cỏ.

Cách đây 2 thập niên, các huấn luyện viên chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, trực giác và những báo cáo được thực hiện thủ công. Ngày nay, mỗi trận đấu tạo ra hàng triệu dữ liệu liên quan vị trí cầu thủ, tốc độ, quãng đường di chuyển, khả năng pressing, tỉ lệ chuyền bóng hay mức độ nguy hiểm của từng tình huống.

Các đội tuyển hàng đầu thế giới hiện sở hữu những bộ phận phân tích dữ liệu - được ví như "cầu thủ thứ 12" - hoạt động gần như độc lập với ban huấn luyện. Nhờ đó, họ có thể đánh giá đối thủ chi tiết đến từng cầu thủ, từng khu vực trên sân và từng kịch bản chiến thuật.

Nếu như trước đây, huấn luyện viên phải xem đi xem lại nhiều trận đấu để nhận ra điểm yếu của đối phương thì hiện nay, hệ thống phân tích có thể cung cấp kết quả chỉ trong vài giờ. 

Dữ liệu đương nhiên không thể thay thế vai trò nhà cầm quân nhưng lại đang trở thành công cụ quan trọng để các ban huấn luyện đưa ra quyết định.

Trionda - quả bóng thông minh được trang bị chip cảm biến, có khả năng ghi nhận dữ liệu 500 lần/giây (Ảnh: FIFA)

AI ngày càng lợi hại

Sự xuất hiện của AI đã và đang tạo ra làn sóng thay đổi mới. Nhiều câu lạc bộ lớn tại châu Âu đã sử dụng AI để phân tích chiến thuật, dự báo phong độ cầu thủ, thậm chí đánh giá nguy cơ chấn thương.

Các thuật toán có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ mà con người khó có thể thực hiện trong thời gian ngắn. Từ đó, hệ thống có thể đưa ra những dự báo về cách vận hành chiến thuật tối ưu hoặc đề xuất các phương án thay người phù hợp với diễn biến trận đấu.

Tất nhiên, AI khó thể thay thế huấn luyện viên. Những quyết định liên quan tâm lý, cảm xúc hay khả năng ứng biến trong trận đấu vẫn thuộc về con người. Dù vậy, khoảng cách giữa khoa học dữ liệu và chuyên môn bóng đá đang ngày càng thu hẹp.

World Cup 2026 cũng đánh dấu sự xuất hiện mạnh mẽ của thế hệ cầu thủ đầu tiên trưởng thành trong môi trường bóng đá số hóa. Họ được theo dõi từ khi còn rất trẻ bằng các thiết bị đo hiệu suất, được phân tích từng động tác bằng video và phát triển thông qua những giáo án cá nhân hóa.

Đó là thế hệ của Lamine Yamal, Jude Bellingham, Jamal Musiala, Endrick hay những tài năng trẻ đang nổi lên khắp thế giới. Khác với các cầu thủ đàn anh, họ lớn lên trong thời đại mạng xã hội và dữ liệu.

Một cầu thủ tuổi teen giờ đây có thể sở hữu hàng chục triệu người theo dõi, trở thành ngôi sao toàn cầu trước khi bước vào giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp. Sự nổi tiếng, giá trị thương mại và sức ảnh hưởng của cầu thủ đang được định nghĩa theo cách hoàn toàn mới.

Công nghệ hiện đại được áp dụng tại World Cup 2026 sẽ giúp trọng tài ít sai sót hơn (Ảnh: FIFA)

Bước vào kỷ nguyên mới

Không chỉ cầu thủ và huấn luyện viên, khâu điều hành trận đấu cũng chuyển mình mạnh mẽ. VAR từng gây tranh cãi khi ra mắt nhưng hiện đã trở thành một phần quen thuộc của bóng đá đỉnh cao.

Tại World Cup 2022, LĐBĐ Thế giới (FIFA) tiếp tục giới thiệu công nghệ phát hiện việt vị bán tự động, giúp trọng tài rút ngắn thời gian đưa ra quyết định. Đến năm 2026, những công nghệ hỗ trợ trọng tài được dự báo sẽ tiếp tục hoàn thiện hơn. Mục tiêu của FIFA là giảm thiểu sai sót của con người mà vẫn giữ được nhịp điệu tự nhiên của trận đấu...

Dù vậy, World Cup 2026 vẫn sẽ là nơi những cảm xúc muôn thuở của bóng đá còn vẹn nguyên. Những tiếng hò reo trên khán đài, những giọt nước mắt sau thất bại hay niềm hạnh phúc vỡ òa khi ghi bàn sẽ không bao giờ thay đổi.

Chỉ có điều, cách trận đấu bóng đá được chuẩn bị, phân tích, quản lý và vận hành đang bước sang một kỷ nguyên mới. Đó là kỷ nguyên mà dữ liệu thực sự vô giá, khó có thể cân đong đo đếm. Đây chính là thời đại mà AI có thể hỗ trợ xây dựng chiến thuật - thực tế tất yếu trong một thế giới mà công nghệ hiện diện ở gần như mọi cuộc chơi.

Đến nay, World Cup 2026 là giải đấu lớn nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Giải đấu mùa hè này còn có thể được nhớ đến như cột mốc cuối cùng của bóng đá theo cách chúng ta từng biết suốt nhiều thập niên qua.

Khi tiếng còi khai cuộc vang lên ở Bắc Mỹ, đồng loạt tại 3 quốc gia Mỹ, Canada và Mexico, người hâm mộ có lẽ sẽ không chỉ chứng kiến một kỳ World Cup mới. Họ còn được trải nghiệm sự khởi đầu của một thời đại mới trong lịch sử môn thể thao vua.

Tháng 10-2025, Adidas chính thức giới thiệu Trionda - một thiết kế mang ý nghĩa biểu tượng về mặt văn hóa. Hãng Adidas đã mất hơn 3 năm rưỡi để nghiên cứu và phát triển quả bóng này - được đánh giá là tiên tiến nhất về mặt công nghệ cho đến nay.

Trionda sở hữu cấu trúc 4 mảnh ghép hoàn toàn mới, thay vì 6 hoặc nhiều hơn như các quả bóng truyền thống. Kết hợp với các đường rãnh sâu và vết khắc tinh tế, thiết kế này giúp tăng độ ổn định khi bóng bay nhờ lực kéo được phân bổ đều - một yếu tố quan trọng trong thi đấu ở tốc độ cao. Một trong 4 mảnh ghép này được cài đặt chip cảm biến chuyển động IMU hoạt động ở tần số 500 Hz. IMU có khả năng ghi nhận chính xác các dữ liệu chuyển động, giúp cân bằng trọng lượng quả bóng và duy trì độ đàn hồi.

Dữ liệu từ quả bóng Trionda sẽ được gửi trực tiếp tới hệ thống VAR, hỗ trợ trọng tài trong các quyết định quan trọng như việt vị, chạm tay hoặc xác định ai là người chạm bóng cuối cùng. 

Theo Đào Tùng/ NLĐ

https://nld.com.vn/huong-toi-world-cup-2026-cong-nghe-va-du-lieu-len-ngoi-196260607194548594.htm