Theo lịch sử ghi lại, vào giai đoạn cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp cho xây dựng, mở mang các tuyến đường với tên gọi là "đường thuộc địa" (nay là quốc lộ 1). Đến năm 1919, để khai thác tài nguyên ở vùng Trung Lào, Pháp tiếp tục cho xây dựng tuyến đường sắt từ ga Tân Ấp (xã Hương Hóa, H.Tuyên Hóa, Quảng Bình) kéo dài đến biên giới Việt - Lào với tổng chiều dài gần 70 km.

Ba cột trụ bê tông (từng là nơi tuyến đường sắt bắc qua) còn sót lại cạnh cầu Ka Tang, xã Lâm Hóa, H.Tuyên Hóa. BÁ CƯỜNG

Theo thời gian, mọi thứ đã thay đổi. Nhiều dấu tích của tuyến đường sắt khi xưa vẫn còn sót lại. Có nơi là cột trụ cho tàu đi qua nay đã đổ nát, rêu phong. Có nơi trước đây là nền sân ga, nay được người dân tận dụng để làm nhà...

Cụ Hoàng Tài chia sẻ về ký ức của "không trung thiết lộ" BÁ CƯỜNG

Từng trải nghiệm chuyến tàu được mệnh danh là "không trung thiết lộ" này, cụ Hoàng Tài (năm nay 93 tuổi, xã Thanh Hóa, H.Tuyên Hóa) vẫn còn nhớ nhiều câu chuyện của những ngày tuyến đường sắt còn hoạt động.

Hình ảnh tư liệu lưu lại về tuyến cáp treo vận chuyển hàng hóa sang Lào B.H

Hình ảnh hiếm hoi về "không trung thiết lộ" những ngày còn hoạt động B.H

"Nó được mệnh danh là không trung thiết lộ bởi Pháp xây rất quy mô, bên cạnh những tuyến đường sắt trên đất họ còn xây thêm một đoạn cáp treo để vượt núi, vận chuyển hàng hóa. Tôi từng có một lần trải nghiệm chuyến tàu này đi từ ga Tân Ấp đến xóm Cục", cụ Tài nhớ lại.

Hai trụ bê tông cao gần 10 m tại xã Thanh Hóa đã phủ màu rêu phong, cây cối mọc rậm rạp BÁ CƯỜNG

Được mệnh danh là "không trung thiết lộ" bởi trên tuyến đường sắt này có những nơi xây dựng cho tàu chạy trên cao rất quy mô vào thời điểm đó BÁ CƯỜNG

Thời trai trẻ, cụ Tài là một chiến sĩ công an địa phương nên đã có dịp chứng kiến tuyến đường sắt hoạt động đêm ngày. Đến nay, tại xã Thanh Hóa, không còn nhiều người được sống cùng thời và nhớ về những câu chuyện liên quan đến tuyến đường sắt này.

Tuyến đường sắt đã có lịch sử hơn 100 năm BÁ CƯỜNG

Mô đất nhô lên với dãy cột điện chính là tuyến đường sắt khi xưa BÁ CƯỜNG

"Tôi không nhớ tàu dài bao nhiêu, nhưng nhớ là đầu kéo rất đẹp và được vận hành bằng than. Đến năm 1945, khi người dân giành được chính quyền đã cho phá bỏ đi nhiều công trình trên tuyến đường. Qua cuộc kháng chiến chống Mỹ, chúng ta tận dụng một số nơi để làm nơi cất giữ lương thực, quân nhu", cụ Tài kể tiếp.

Hầm đường sắt Thanh Lạng (xã Thanh Hóa) là nơi được tận dụng để cất trữ quân nhu, lương thực trong thời kỳ chiến tranh BÁ CƯỜNG

Tuyến đường sắt dài gần 70 km đi qua nhiều cầu cống và đường hầm, đặc biệt nhất là hầm đường sắt Thanh Lạng (xã Thanh Hóa) có chiều dài 383 m, cao 4,5 m, rộng 4 m. Sau khi tuyến đường sắt hoàn toàn dừng hoạt động, hầm Thanh Lạng trở thành một địa điểm để cất giữ vũ khí, đạn dược, lương thực...

Bên trong hầm đường sắt Thanh Lạng BÁ CƯỜNG

Theo tài liệu lịch sử ghi lại, khi đế quốc Mỹ biết được hầm Thanh Lạng là nơi cất giữ nguồn lương thực đã liên tục tổ chức nhiều đợt bắn phá bằng không quân. Ngày 20.8.1968, máy bay Mỹ đã đánh sập một đoạn dài 10 m ở phía cửa hầm.

Đến nay, những dấu tích về "không trung thiết lộ" vẫn còn sót lại phần lớn trên địa bàn 2 xã Thanh Hóa và Lâm Hóa (H.Tuyên Hóa). Trong đó, tập trung chủ yếu tại xã Thanh Hóa với hầm đường sắt Thanh Lạng, trụ bê tông... Ngoài ra, còn có một số hạng mục khác tại Bãi Dinh, La Trọng thuộc H.Minh Hóa.

Theo Thanh niên

https://thanhnien.vn/nguoc-dong-100-nam-nghe-ke-ve-khong-trung-thiet-lo-185230721093719303.htm