May quá… có Văn Miếu

TS Trần Hậu Yên Thế, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), thường cảm thấy lúng túng khi sinh viên nước ngoài hỏi về chỗ đi chơi vui ở Hà Nội. "Vừa có biểu diễn nghệ thuật thị giác vừa ăn nhiều món, loại hình diễn xuất này sinh viên Trung Quốc cứ hỏi tôi là có chỗ nào như thế để có thể đi được thì khó quá. May quá có Văn Miếu", TS Yên Thế nhớ lại.

Trình chiếu 3D mapping ở Văn Miếu. ẢNH: VĂN MIẾU

Ở Văn Miếu, buổi tối có chương trình khám phá di sản, cũng có trình chiếu 3D mapping, có biểu diễn thời trang và âm nhạc (dù không định kỳ), có thưởng thức trà, có trưng bày triển lãm, có khu quà tặng đặc trưng… Nhưng chỉ một mình Văn Miếu là không đủ cho Hà Nội, và bản thân Văn Miếu cũng mới đang trong hành trình thử nghiệm. Thêm vào đó, di tích này cũng sẽ có những hạn chế do tính đặc thù. Chẳng hạn, không thể có một đêm nhạc cho người trẻ với số lượng lớn người tham dự…

Hạn chế này của không gian Văn Miếu nhắc nhớ đến di sản UNESCO Hoàng thành Thăng Long, nơi tổ chức Liên hoan âm nhạc quốc tế Gió Mùa. Thời điểm Gió Mùa thổi, Hà Nội huy động và cho phép sử dụng nhiều không gian xung quanh để có thể tổ chức trông xe cho người dự. Liên hoan cũng có sự tham dự của lượng tình nguyện viên khổng lồ, để giữ sạch Đoan Môn trong suốt và sau hành trình âm nhạc. Tuy nhiên, Gió Mùa đã không thể tiếp tục dù đã trở thành điểm đến âm nhạc cho công chúng người nước ngoài.

Chính vì thế, đề án phát triển kinh tế đêm trên địa bàn Hà Nội có nhắc tới việc tổ chức các không gian nghệ thuật đêm mở tại các công viên lớn đang rất được quan tâm. Theo đề án này, Hà Nội cần có một số không gian nghệ thuật đêm mở tại các công viên lớn (công viên Thống Nhất, Hòa Bình, Yên Sở…), nơi nghệ sĩ đường phố được cấp phép biểu diễn và trưng bày tác phẩm công cộng vào ban đêm theo tiêu chuẩn được thẩm định. Bên cạnh đó, cũng cần có đơn vị chuyên ánh sáng để có thể tổ chức không gian triển lãm ánh sáng nghệ thuật, trình chiếu 3D mapping và các sự kiện sáng tạo đêm.

Điều đáng nói, Hà Nội cũng đặt vấn đề đầu tư và nâng cấp hệ thống âm thanh, ánh sáng và thiết bị trình chiếu tại các di tích lịch sử được chọn tổ chức tour đêm, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và tuân thủ nguyên tắc không xâm hại di tích. Đây cũng là câu chuyện mà Văn Miếu và Hoàng thành Thăng Long, đền Ngọc Sơn… có thể hưởng lợi.

Lợi thế của câu chuyện và chuyên nghiệp

TS Trần Hậu Yên Thế tuy vui mừng vì khả năng công viên có thể tổ chức không gian nghệ thuật đêm mở, nhưng cũng thận trọng. "Đưa vào công viên để làm kinh tế và gắn kết cộng đồng thì cũng là giải pháp hay. Nhưng cần chú ý các chỉ số về mặt bằng, thảm cỏ khi bổ sung các công trình để tổ chức không gian nghệ thuật", TS Yên Thế nói.

Vườn tượng xuống cấp ở công viên Bách Thảo. ẢNH: TRINH NGUYỄN

Theo TS Yên Thế, hiện các công viên đang thiếu nơi có thể trưng bày tác phẩm trong nhà, và chỉ có thể bày tượng ngoài trời. Nhưng nếu không chuyên nghiệp, tượng ngoài trời cũng xuống cấp rất nhanh như trại điêu khắc quốc tế ở công viên Bách Thảo trước đây. Vì vậy, giải pháp, theo ông Thế, là phải có kế hoạch quản trị tốt, lồng ghép cả yếu tố giải trí, cộng đồng lẫn thương mại để có thể duy trì.

Ông Thế cho rằng hiện trong bối cảnh số hóa, việc xem tác phẩm số hóa, các hiệu ứng mapping cũng cần không gian. Ông cũng lấy câu chuyện mapping mà đơn vị mình vừa thực hiện tại Đại học Quốc gia Hà Nội ở phố Lê Thánh Tông làm ví dụ. Tác phẩm trình chiếu trên mặt đứng của kiến trúc này cho thấy hành trình của địa điểm. Ngôi trường, từ thiết chế trong trật tự Pháp thuộc, trở thành không gian người Việt tiếp nhận, chất vấn, chiếm lĩnh và chuyển hóa tri thức hiện đại. Đó là giấc mơ học tập, nghiên cứu, phục vụ đất nước của nhiều thế hệ.

TS Yên Thế chia sẻ về khả năng có những chương trình ánh sáng, trình chiếu hay lại thường xuyên ở Hà Nội. Theo ông, trình chiếu tốn kém vì tất cả các cuộc chơi về nghệ thuật số đều là cuộc chơi của nhà giàu. Tuy nhiên, cuộc chơi này nếu là sự kiện của thành phố hay các hoạt động mà có thể quảng bá được thương hiệu, chẳng hạn thương hiệu máy chiếu thì lại khác. "Họ có thể tài trợ khi việc đó là hằng tuần, hằng tháng và nó nằm trong không gian điểm nhấn. Còn chơi lẻ thì rất đắt. Tư duy quản trị sự kiện là như vậy", TS nói.

Điều quan trọng nữa với các chương trình ánh sáng, trình chiếu, theo TS Yên Thế, là phải nghiên cứu, sáng tạo ra câu chuyện của địa điểm. "Hiện ở Hà Nội có một số tòa nhà có thay đổi chiếu sáng được thường xuyên đấy. Nhưng nếu đó không phải địa điểm có những lớp ký ức, hoặc kể câu chuyện có lớp ký ức thì sẽ ít được quan tâm. Họ đi qua có thể ồ à, nhưng không ai đứng lại xem cả. Vì thị giác số là theo trend, nếu không có câu chuyện ký ức, bản sắc, tự sự đặc biệt thì họ xem một lần đã chán", TS Yên Thế nói.

Theo Trinh Nguyễn/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/kinh-te-dem-ha-noi-can-cuoc-choi-cua-nghe-thuat-va-anh-sang-18526071323205717.htm