190
/
185083
EU mở ra hy vọng mới chống HIV
eu-mo-ra-hy-vong-moi-chong-hiv
news

EU mở ra hy vọng mới chống HIV

Thứ 5, 28/08/2025 | 13:38:56
2,104 lượt xem

Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức phê duyệt thuốc lenacapavir - bước đột phá trong cuộc chiến chống đại dịch HIV kéo dài hơn 40 năm, nhưng giá thành cao ngất vẫn là rào cản lớn.

HIV - Ảnh 1.

Nhân viên y tế cầm lọ thuốc Yeztugo - tên thương mại của lenacapavir ở thị trường Mỹ do Hãng Gilead Sciences (Mỹ) sản xuất - Ảnh: GILEAD SCIENCES

Trong bối cảnh đại dịch HIV vẫn là thách thức y tế nghiêm trọng toàn cầu, việc EU phê duyệt lenacapavir đã mở ra bước ngoặt đầy hứa hẹn. 

Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả gần như tuyệt đối, chi phí cao và sự thu hẹp các nguồn tài trợ chính như Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID), Kế hoạch Cứu trợ AIDS khẩn cấp của Tổng thống Mỹ (PEPFAR) đang đặt ra những thách thức lớn cho việc triển khai rộng rãi loại thuốc này.

EU chính thức phê duyệt

Theo Reuters, ngày 26-8 Ủy ban châu Âu (EC) đã chính thức phê duyệt lenacapavir - thuốc tiêm phòng HIV mới do Công ty Gilead Sciences (Mỹ) phát triển. Thuốc được phép sử dụng như biện pháp dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), chỉ cần tiêm hai liều mỗi năm để giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục cho người trưởng thành và thanh thiếu niên có nguy cơ cao.

Trước đó, Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) đã thông qua lenacapavir, trong khi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng khuyến nghị sử dụng thuốc này trong chiến lược phòng ngừa toàn cầu.

Lenacapavir sẽ được phân phối tại thị trường châu Âu dưới tên thương mại là Yeytuo, áp dụng tại 27 quốc gia thành viên EU cùng Na Uy, Iceland và Liechtenstein. 

Tiến sĩ Dietmar Berger, giám đốc y khoa của Gilead Sciences, khẳng định việc EU phê duyệt nhanh chóng là "minh chứng rõ ràng cho tiềm năng đột phá" trong việc giải quyết nhu cầu phòng ngừa HIV còn thiếu hụt tại châu Âu.

Gilead cho biết hồ sơ xin cấp phép đã được EC xem xét theo cơ chế rút gọn và công ty được cấp thêm một năm bảo hộ thị trường. Đồng thời, Gilead đang xúc tiến đưa thuốc vào nhiều thị trường khác như Úc, Brazil, Canada, Nam Phi, Thụy Sĩ và sắp tới là Argentina, Mexico, Peru.

Việc phê duyệt diễn ra khi chỉ trong năm 2023 khu vực châu Âu ghi nhận hơn 24.700 ca nhiễm HIV mới. 

Nhiều chuyên gia và tổ chức phòng chống AIDS kỳ vọng lenacapavir không chỉ là hy vọng mới của châu Âu, mà còn có thể trở thành "chìa khóa" chấm dứt đại dịch HIV đã cướp đi sinh mạng hơn 42 triệu người trên toàn thế giới.

Bài toán chi phí

Dù được ca ngợi là đột phá trong phòng ngừa HIV, giá thành cao ngất của lenacapavir hiện là rào cản đáng kể, đặc biệt với các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. 

Tại Mỹ, giá bán chính thức cho một năm điều trị (hai mũi tiêm) là hơn 28.000 USD - mức giá khiến nhiều công ty bảo hiểm lưỡng lự chi trả và gây tranh cãi khi so sánh với các thuốc generic.

Tạp chí Time dẫn lời các chuyên gia y tế cho biết việc cắt giảm ngân sách từ USAID, PEPFAR và Viện Y tế quốc gia Mỹ đồng nghĩa với việc lenacapavir sẽ không thể triển khai rộng rãi. "Những cơ chế tối ưu nhất để đưa thuốc đến người cần ở quy mô toàn cầu đang bị đe dọa", các chuyên gia nhấn mạnh.

Trước áp lực về bình đẳng tiếp cận y tế, Gilead cam kết làm việc với các nước thu nhập thấp và trung bình để xúc tiến phê duyệt. 

Hãng tuyên bố sẽ cung cấp lenacapavir với giá gốc cho 2 triệu người trong 3 năm tới thông qua hợp tác với Quỹ Toàn cầu phòng chống AIDS, lao và sốt rét. Song song đó, các thỏa thuận cấp phép miễn phí cho nhà sản xuất thuốc generic cũng đang được thúc đẩy nhằm hạ giá thành và mở rộng phạm vi sử dụng.

Ông Peter Sands, giám đốc điều hành Quỹ Toàn cầu, nhấn mạnh: "Lần đầu tiên chúng ta có trong tay công cụ có thể thay đổi căn bản quỹ đạo đại dịch HIV, nhưng chỉ khi đưa được thuốc đến những người thực sự cần. Tham vọng tiếp cận 2 triệu người chỉ khả thi nếu thế giới chung tay tăng cường nguồn lực".

Theo báo El Pais, nỗ lực này đang nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ Đầu tư trẻ em (CIFF) cùng các đối tác lớn như WHO, UNAIDS, Quỹ Bill & Melinda Gates, Quỹ Elton John AIDS và tổ chức AVAC.

Bà Winnie Byanyima, giám đốc điều hành UNAIDS, bày tỏ sự ủng hộ với tiềm năng của lenacapavir và trích dẫn nghiên cứu của Đại học Liverpool: "Nếu được sản xuất ở quy mô lớn, thuốc generic của lenacapavir có thể có giá chỉ khoảng 29 USD mỗi năm mỗi người - một con số đầy hy vọng, nếu Gilead cho phép sản xuất đại trà theo dạng thuốc generic".

Hiệu quả lâm sàng gần như tuyệt đối

Theo Gilead, kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn năm 2024 cho thấy lenacapavir đạt hiệu quả gần như tuyệt đối 100% trong việc ngăn ngừa lây nhiễm HIV.

Trong thử nghiệm PURPOSE 2, lenacapavir giúp giảm tới 96% số ca nhiễm HIV so với tỉ lệ nền, vượt trội hơn hẳn các phương pháp hiện hành như thuốc uống hàng ngày Truvada.

Đáng chú ý, chỉ có 2 ca nhiễm HIV trong số 2.180 người tham gia, tương đương 99,9% người dùng không bị lây nhiễm - minh chứng mạnh mẽ cho hiệu quả của "đột phá y học" này.

Theo Tâm Dương/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/eu-mo-ra-hy-vong-moi-chong-hiv-2025082723155685.htm

  • Từ khóa

Ngành y tế Việt Nam khẳng định vai trò tiên phong trong mạng lưới phòng ngừa và ứng phó bạo lực trẻ em

Tại Hội nghị Bộ trưởng toàn cầu lần thứ hai về chấm dứt bạo lực trẻ em diễn ra tại Philippines, đoàn đại biểu Việt Nam đã chia sẻ những bước tiến nổi bật...
14:02 - 19/11/2026
257 lượt xem

Mở rộng cơ hội sống cho trẻ sinh cực non nhờ những tiến bộ hồi sức sơ sinh

Những tiến bộ trong hồi sức sơ sinh đang mở thêm cơ hội sống cho trẻ sinh non, kể cả những em bé chào đời khi tuổi thai mới 25-26 tuần. Tại Bệnh viện Phụ...
09:56 - 19/11/2026
222 lượt xem

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà mong muốn MSD đầu tư nhà máy sản xuất thuốc, vaccine tại Việt Nam

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà mong muốn Tập đoàn MSD nghiên cứu, đầu tư nhà máy sản xuất thuốc, vaccine tại Việt Nam và cam kết chuyển giao công nghệ...
09:20 - 19/11/2026
269 lượt xem

Công bố Tuần lễ Y tế toàn cầu Việt Nam 2027

Tuần lễ Y tế toàn cầu Việt Nam 2027 (Global Health Week Vietnam 2027) dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 15 đến 17/9/2027 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC),...
07:16 - 19/11/2026
248 lượt xem

Tăng năng lực xét nghiệm, giám sát để ứng phó kháng thuốc tại Việt Nam

Những bệnh nhân vượt qua suy hô hấp, suy tuần hoàn nhờ kỹ thuật hồi sức hiện đại vẫn có thể tử vong vì nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng. Thực tế này cho...
14:15 - 18/11/2026
113 lượt xem
pixel