Ung thư đại trực tràng là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến thứ 3 và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng thứ 2 toàn cầu. Vào năm 2022, có hơn 1,9 triệu ca mới và gần 904.000 ca tử vong do căn bệnh này trên toàn thế giới.

Ung thư đại trực tràng vốn được xem là bệnh của tuổi già, với độ tuổi trung bình của người mắc bệnh là từ 50 tuổi trở lên. Nhưng những năm gần đây, nó đang gia tăng ở những người trong độ tuổi 20, 30 và 40. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, số ca ung thư trực tràng ở những người dưới 50 tuổi dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2030.

Ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và ngăn chặn hiệu quả nếu mỗi người trẻ duy trì lối sống lành mạnh ẢNH: AI

Tại sao nhiều người trẻ có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng?

Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, ở người lớn tuổi, ung thư đại trực tràng thường phát triển chậm do quá trình hình thành polyp rồi chuyển thành ung thư kéo dài trong nhiều năm. Ung thư đại trực tràng trong nhóm đối tượng này thường gắn với sự lão hóa tự nhiên của tế bào, là sự tích lũy dần các tổn thương.

“Ở người trẻ, nhiều trường hợp mắc bệnh giai đoạn sớm nhưng lại mang đặc điểm ác tính mạnh hơn, có xu hướng xâm lấn nhanh, thậm chí di căn ngay khi mới phát hiện. Nền tảng bệnh học trên cơ thể người trẻ tuổi có thể có các đột biến gien, rối loạn miễn dịch hoặc những thay đổi bất thường trong hệ vi sinh đường ruột. Một số nghiên cứu hồi cứu cho kết quả rằng, tỷ lệ bệnh nhân trẻ tuổi được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng ở giai đoạn 4 là 38,7% và giai đoạn 1 là 3,2%”, bác sĩ Tân cho biết.

Cũng theo bác sĩ Tân, có nhiều nguyên nhân giải thích vì sao tỷ lệ ung thư đại trực tràng ở người trẻ tăng lên. “Lối sống ngày nay đã có nhiều thay đổi so với khoảng vài chục năm trước. Các chế độ ăn như ăn nhiều thịt đỏ, thức ăn chế biến sẵn, ít rau xanh, ít chất xơ đã góp phần làm đại tràng bị tổn thương nhanh hơn”.

Thêm vào đó là các thói quen xấu như ít vận động, ngồi quá lâu, béo phì, stress kéo dài, sử dụng rượu bia, thuốc lá và thức khuya… Tất cả những thói quen đó đều góp phần tạo thành một môi trường bất lợi khiến tế bào dễ bị viêm mạn tính và biến đổi. Một phần nhỏ người trẻ mắc bệnh do yếu tố di truyền, nhưng trường hợp này chỉ chiếm thiểu số.

Dù vậy, ung thư đại trực tràng vẫn có những dấu hiệu cảnh báo sớm. “Những thay đổi về thói quen đại tiện như táo bón, phân lỏng, phân nhỏ dẹt, đi đại tiện xong vẫn thấy chưa hết phân hoặc thấy có máu... là các tín hiệu không nên bỏ qua”, bác sĩ Tân cho hay. Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân khác, chẳng hạn như đau bụng âm ỉ kéo dài, nhất là ở vùng hố chậu trái, sụt cân không rõ lý do, thiếu máu, thiếu sắt mà không tìm được nguyên nhân.

Để phòng bệnh, người trẻ cần duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, ngủ đủ giấc, giữ nhịp sống cân bằng và tránh lạm dụng thuốc kháng sinh ẢNH: AI

Cách phòng ngừa ung thư đại trực tràng

Theo bác sĩ Tân, tầm soát là con đường duy nhất giúp phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm. Nếu không có yếu tố nguy cơ, người dân nên bắt đầu tầm soát từ tuổi 45. Nhưng trong bối cảnh bệnh đang trẻ hóa, những người có lối sống kém lành mạnh hoặc có triệu chứng mơ hồ nên cân nhắc tầm soát từ tuổi 40.

Riêng những trường hợp có tiền sử gia đình hoặc hội chứng di truyền thì phải tầm soát sớm hơn, thậm chí từ tuổi 25 - 30 tùy vào loại đột biến. Phương pháp hiệu quả nhất khi tầm soát vẫn là nội soi toàn bộ đại tràng để quan sát trực tiếp, sinh thiết ngay khi cần. Các xét nghiệm khác tùy trường hợp cụ thể sẽ được bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người trẻ nên thay đổi các thói quen trong lối sống. “Ăn uống điều độ hơn, chế độ ăn có nhiều rau củ, hạn chế thịt đỏ, tránh đồ chiên nướng. Ngoài ra, người trẻ cần duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, ngủ đủ giấc, giữ nhịp sống cân bằng và tránh lạm dụng thuốc kháng sinh”, bác sĩ Tân khuyến nghị.

Ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và ngăn chặn hiệu quả nếu mỗi người trẻ có sự cảnh giác, tầm soát định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh. “Quan trọng nhất là mỗi người cần biết lắng nghe cơ thể mình để nhận ra những dấu hiệu bất thường ngay từ khi còn sớm”, bác sĩ Tân chia sẻ.

Theo Nguyễn Thanh Hương/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/nguy-co-ung-thu-dai-truc-trang-o-nguoi-tre-tuoi-185260114230252427.htm