Sức khỏe con người không chỉ được quyết định trong phòng khám, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ điều kiện kinh tế và xã hội mà mỗi người đang sống hằng ngày - Ảnh: AI

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Mayo Clinic Proceedings cho thấy căng thẳng tài chính tiền bạc và tình trạng thiếu an ninh lương thực có mối liên quan rõ rệt đến sự suy giảm sức khỏe tim mạch. Phát hiện này đặt ra một góc nhìn mới về bệnh tim, vốn lâu nay chủ yếu được lý giải bằng các yếu tố y học thuần túy.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của hơn 280.000 người trưởng thành, kết hợp giữa khảo sát điều kiện kinh tế xã hội và các đánh giá lâm sàng về tim mạch. 

Thay vì chỉ xác định người tham gia có mắc bệnh tim hay không, các nhà khoa học tập trung vào khái niệm "tuổi tim mạch", phản ánh mức độ lão hóa sinh học của tim và mạch máu so với tuổi thật.

Kết quả cho thấy những người thường xuyên lo lắng về tiền bạc, thực phẩm hoặc chi phí sinh hoạt có xu hướng sở hữu trái tim "già" hơn tuổi, ngay cả khi đã loại trừ các yếu tố nguy cơ truyền thống như hút thuốc, béo phì, tăng huyết áp hay tiểu đường. 

Điều này đồng nghĩa với việc hai người cùng tuổi, cùng chỉ số sức khỏe có thể có tốc độ lão hóa tim hoàn toàn khác nhau, tùy vào mức độ áp lực tài chính mà họ phải gánh chịu.

Theo các chuyên gia, lão hóa tim mạch không chỉ là khái niệm trừu tượng mà phản ánh những thay đổi thực sự trong cơ thể, bao gồm mạch máu kém đàn hồi, chức năng co bóp của tim suy giảm và khả năng thích nghi với gắng sức giảm dần. Những biến đổi này làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim.

Căng thẳng kéo dài được cho là tác nhân thúc đẩy quá trình này. Khi con người liên tục sống trong trạng thái lo âu, cơ thể sẽ duy trì mức cao các hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline.

Sự kích hoạt dai dẳng này ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp, nhịp tim, phản ứng viêm và chuyển hóa năng lượng. Về lâu dài, tổn thương tích lũy có thể tương đương với quá trình lão hóa tự nhiên hoặc các bệnh mạn tính.

Điểm khác biệt của căng thẳng tài chính nằm ở tính chất kéo dài và khó thoát khỏi. Không giống những áp lực ngắn hạn trong công việc hay cuộc sống, lo âu về tiền bạc thường gắn chặt với nhiều khía cạnh hàng ngày như nhà ở, chi phí y tế, nợ nần hay trách nhiệm gia đình. 

Tình trạng này có thể làm rối loạn giấc ngủ, hạn chế khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh, giảm cơ hội vận động và khiến việc chăm sóc sức khỏe bị trì hoãn.

Đáng chú ý, mức độ tác động của áp lực tài chính lên tim mạch được đánh giá là tương đương, thậm chí trong một số trường hợp còn mạnh hơn nhiều yếu tố nguy cơ y học vốn đã quen thuộc. 

Điều này không có nghĩa căng thẳng tiền bạc thay thế các nguy cơ truyền thống, mà nó cộng hưởng và làm trầm trọng thêm gánh nặng bệnh tật. Một người vừa tăng huyết áp vừa sống trong căng thẳng tài chính kéo dài có thể đối mặt với nguy cơ kép đối với sức khỏe tim.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng phát hiện này không đồng nghĩa bệnh tim là điều không thể tránh khỏi đối với những người gặp khó khăn kinh tế. Nguy cơ tim mạch vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, và việc duy trì lối sống lành mạnh vẫn mang ý nghĩa bảo vệ quan trọng.

Tuy nhiên, nghiên cứu gợi ý rằng khi đánh giá nguy cơ tim mạch, các yếu tố xã hội như áp lực tài chính và thiếu an toàn thực phẩm cần được xem xét nghiêm túc hơn. Việc thừa nhận những khó khăn này giúp bác sĩ hiểu rõ bối cảnh sống của người bệnh, từ đó đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp và nhân văn hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo, bên cạnh việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và duy trì vận động thể chất, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng. Ngủ đủ giấc, duy trì kết nối xã hội và tìm cách giảm căng thẳng có thể góp phần làm chậm quá trình lão hóa tim mạch.

Rõ ràng, sức khỏe con người không chỉ được quyết định trong phòng khám, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ điều kiện kinh tế và xã hội mà mỗi người đang sống hằng ngày.

Theo Minh Hải/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/chuyen-gi-khien-tim-met-nhanh-nhu-benh-ly-tim-mach-luc-nao-cung-tung-tien-tieu-20260118184733084.htm