Loài dơi là một vật chủ chứa nhiều loại vi rút có thể gây bệnh cho con người - Ảnh: AFP

Vi rút Nipah có phải vi rút mới?

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Dương Minh Tuấn, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết vi rút Nipah không phải là cái tên mới, con này đã được nhắc đến từ rất lâu như một vi rút có thể gây viêm não nặng, tỉ lệ tử vong cao.

Loại vi rút này đã nằm trong sách, trong bài giảng, trong các tài liệu dịch tễ học suốt hơn hai thập kỷ qua, chứ không phải bây giờ mới xuất hiện.

"Điều khiến Nipah thỉnh thoảng lại được nhắc đến nhiều là vì mỗi lần có một ổ dịch nhỏ ở đâu đó trên thế giới, thông tin lan rất nhanh.

Hình ảnh, con số, từ khóa "nguy cơ tử vong cao" dễ khiến mọi người có cảm giác một mối đe dọa lớn đang đến gần. Nhưng nếu nhìn lại y văn một cách kỹ càng hơn thì Nipah không phải là loại vi rút âm thầm lây lan rộng trong cộng đồng", bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Bác sĩ Tuấn cho biết thêm vi rút Nipah có thể lây từ người sang người, nhưng không phải theo cách dễ dàng. Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy lây truyền người - người thường xảy ra khi tiếp xúc rất gần, kéo dài, chủ yếu trong bối cảnh chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là tiếp xúc với dịch tiết hô hấp.

Chính vì vậy, trong một số ổ dịch đã ghi nhận nhân viên y tế hoặc người thân mắc bệnh. Tuy nhiên, Nipah không lây lan rộng trong cộng đồng như cúm, COVID-19 hay sởi, và cũng không tạo ra các chuỗi lây dài, âm thầm.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vi rút Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, bệnh do vi rút này lần đầu được ghi nhận trên người tại Bangladesh, sau đó xuất hiện rải rác tại Ấn Độ.

Bệnh có dễ lây lan?

Bác sĩ Tuấn cũng cho rằng với Việt Nam, nguy cơ lây lan rộng trong cộng đồng là khá thấp.

"Chúng ta không có những tập quán ăn uống đặc thù như ở một số vùng Nam Á, cũng không có mức độ tiếp xúc gần với hệ sinh thái dơi ăn quả như những khu vực đã ghi nhận ổ dịch trước đây. Vì thế, người dân không nên hoảng loạn, lo lắng thái quá mỗi khi thấy tin tức về Nipah xuất hiện.

Tuy nhiên, không hoảng loạn nhưng cũng không được coi nhẹ. Nipah là vi rút có độc lực cao, tỉ lệ tử vong lớn, nên trong y học, điều quan trọng vẫn là phát hiện sớm, cách ly đúng và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc kiểm soát nhiễm khuẩn. Đặc biệt trong môi trường bệnh viện, đây là câu chuyện chuyên môn của hệ thống y tế.

Người dân trong sinh hoạt hằng ngày chỉ cần duy trì những nguyên tắc rất cơ bản: ăn chín uống sôi, tránh sử dụng các loại thực phẩm hoặc đồ uống có nguy cơ bị nhiễm bẩn từ động vật hoang dã.

Không tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc động vật ốm, chết không rõ nguyên nhân. Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu nhiều, rối loạn ý thức, đặc biệt nếu có yếu tố dịch tễ bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm thay vì tự điều trị ở nhà", bác sĩ Tuấn khuyến cáo.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng Bệnh, Bộ Y tế), cũng cho hay đợt dịch tại Ấn Độ lần này là lây nhiễm tại khu vực y tế. Bệnh lây sang nhân viên y tế trong quá trình chăm sóc bệnh nhân.

Điều này cho thấy vi rút có khả năng lây truyền trong môi trường y tế nếu không kiểm soát tốt, trong khi mức độ nguy hiểm và tỉ lệ tử vong của bệnh vẫn rất cao. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo các cơ sở y tế cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt với những bệnh nhân có biểu hiện sốt, viêm não, viêm hô hấp và có yếu tố dịch tễ liên quan.

Theo Dương Liễu/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/vi-rut-nipah-co-phai-vi-rut-moi-muc-do-lay-lan-cao-20260127221704523.htm