Những vi khuẩn mới phát hiện có khả năng kháng kháng sinh hiện đại là báu vật của khoa học và y học, nhưng cũng có thể là mồi lửa cho những thách thức y tế mới nếu con người thiếu sự chuẩn bị - Ảnh: SciTechDaily.com

Vi khuẩn luôn là những bậc thầy sinh tồn, nhưng khả năng thích nghi của chúng dường như còn vượt xa những gì con người có thể tưởng tượng. 

Mới đây một nghiên cứu chấn động công bố trên tạp chí Frontiers in Microbiology vào ngày 20-2 đã tiết lộ sự tồn tại của chủng vi khuẩn Psychrobacter SC65A.3 bên trong hang băng Scarisoara (Romania). Dù đã bị "giam cầm" trong băng suốt 5 thiên niên kỷ, sinh vật này lại mang trong mình "vũ khí" chống lại những loại thuốc tân tiến nhất của y học thế kỷ 21.

Nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Cristina Purcarea từ Viện Sinh học Bucharest đứng đầu đã tiến hành khoan sâu 25m vào lõi băng của hang động Scarisoara để thu thập các mẫu vật có niên đại lên tới 13.000 năm. 

Kết quả giải mã trình tự bộ gene của chủng SC65A.3 đã gây sốc cho các nhà khoa học: nó sở hữu hơn 100 gene liên quan đến khả năng kháng thuốc.

Để kiểm chứng, các nhà nghiên cứu đã cho chủng vi khuẩn này tiếp xúc với 28 loại kháng sinh thuộc 10 nhóm khác nhau, những loại thuốc vốn là "hàng rào phòng thủ" cuối cùng của y học hiện nay. 

Kết quả cho thấy vi khuẩn cổ đại này kháng lại ít nhất 10 loại kháng sinh phổ biến, bao gồm những cái tên quen thuộc như rifampicin (điều trị lao), vancomycin và ciprofloxacin.

"Điều đáng kinh ngạc là chủng vi khuẩn này kháng được cả trimethoprim, clindamycin và metronidazole, những loại thuốc chuyên dùng điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu, phổi và máu", tiến sĩ Purcarea chỉ ra.

Bên trong hang băng Scarisoara ở Romania - Ảnh : Paun VI

Phát hiện này chứng minh một sự thật nghiệt ngã: khả năng kháng kháng sinh không phải là hệ quả duy nhất của việc lạm dụng thuốc trong y tế hiện đại, mà nó đã tồn tại và tiến hóa tự nhiên trong môi trường từ hàng ngàn năm trước khi con người tìm ra penicillin.

Sự hiện diện của những vi khuẩn cổ đại "bất khả chiến bại" này đặt ra một kịch bản đáng lo ngại trong bối cảnh ấm lên toàn cầu. Khi các hang băng và lớp băng vĩnh cửu tan chảy, những vi sinh vật này cùng kho gene kháng thuốc khổng lồ của chúng có thể giải phóng vào môi trường, lây lan sang các vi khuẩn hiện đại và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kháng thuốc toàn cầu.

Mặt khác, chủng Psychrobacter SC65A.3 cũng mở ra những hy vọng mới cho công nghệ sinh học. Phân tích bộ gene cho thấy nó chứa gần 600 gene có chức năng chưa từng được biết đến và 11 gene có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế các loại vi khuẩn, nấm và vi rút gây bệnh khác.

"Chúng tôi phát hiện chủng vi khuẩn này có thể ức chế sự phát triển của một số 'siêu vi khuẩn' kháng thuốc hàng đầu hiện nay", tiến sĩ Purcarea cho biết thêm. Điều này gợi mở rằng chính những sinh vật cổ đại có thể là chìa khóa để con người tìm ra các loại kháng sinh thế hệ mới hoặc các enzyme công nghiệp độc đáo phục vụ đời sống.

Theo Minh Hải/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/soc-vi-khuan-bi-dong-bang-5-000-nam-van-khang-nhieu-khang-sinh-manh-20260221104652104.htm