BTV (cũ)
Tin 
Video ngắn là ‘con dao 2 lưỡi’ tiềm ẩn nhiều nguy cơ với người lớn tuổi, đặc biệt ở những người sức khỏe yếu hoặc ít giao tiếp xã hội.
Thực tế hiện nay cho thấy, video ngắn không còn “kiêng dè” bất kỳ ai, từ trẻ nhỏ tới trung niên và người lớn tuổi, nếu chủ quan đều có thể bị cuốn vào “vòng lặp video ngắn”.
Anh N.A.T (40 tuổi, ở TP.HCM) chia sẻ mẹ anh năm nay 67 tuổi, vài năm gần đây bà thường xuyên ngồi trong phòng để… lướt video ngắn.
Theo bác sĩ, việc sử dụng màn hình hơn 2 giờ vào buổi tối không chỉ làm rút ngắn thời gian ngủ mà còn có thể gây rối loạn giấc ngủ. ẢNH MINH HỌA: N.QUYÊN TẠO TỪ AI
“Tôi ở xa nhà, lúc điện thoại về hiếm khi thấy mẹ bắt máy, hỏi mấy đứa em mới biết mẹ hay cầm điện thoại xem video ngắn. Gần như cả ngày mẹ đều ngồi trong phòng, còn nhờ con cháu tạo tài khoản trên 2-3 điện thoại để cái nào hết pin thì đổi sang cái khác xem cho tiện”, anh T. nói.
Hay trường hợp của chị N.B.N (47 tuổi, ở TP.HCM), sau một lần nhờ con tạo tài khoản TikTok, chị bị cuốn theo và lướt xem video ngắn mỗi ngày, mỗi đêm. Sau khoảng 3 năm, thị lực chị N. suy giảm, kèm theo mỏi mắt, mất ngủ và thường thức giấc giữa đêm.
Từ thực trạng trên, bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng, Khoa Nội Tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cho biết, việc xem video ngắn vào ban đêm có thể khởi phát một chuỗi phản ứng sinh lý và tâm lý bất lợi, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ, hệ thần kinh và làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Quá trình này diễn ra chủ yếu qua 2 cơ chế như: Phá vỡ nhịp sinh học và gây thiếu ngủ mạn tính; Gây quá tải nhận thức và căng thẳng tâm lý.
Theo khuyến cáo năm 2025 của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, rối loạn giấc ngủ, thiếu ngủ và căng thẳng tâm lý - xã hội đều là những yếu tố trực tiếp gây tổn hại hệ tim mạch, làm tăng huyết áp và giảm hiệu quả điều trị.
Tăng nguy cơ đột quỵ, sa sút trí tuệ
Theo bác sĩ Quang Hoàng, ở người lớn tuổi, những thay đổi về nội tiết và căng thẳng thần kinh kết hợp với sự suy giảm thể chất do tuổi tác có thể gây hại trực tiếp đến cấu trúc mạch máu não. Quá trình này làm tăng nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ thông qua nhiều cơ chế khác nhau.
Dành quá nhiều thời gian lướt mạng khiến người lớn tuổi ít vận động hơn. Số bước chân mỗi ngày và thời gian tham gia các hoạt động thể chất có thể giảm rõ rệt. Ảnh minh họa: Như Quyên
Trước hết là các yếu tố thúc đẩy. Việc nhìn màn hình trong thời gian dài làm giảm tần suất chớp mắt, gây mỏi, khô và chói mắt; từ đó ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, góp phần làm nặng thêm các triệu chứng trầm cảm ở người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, lối sống tĩnh tại do dành quá nhiều thời gian lướt mạng khiến người lớn tuổi ít vận động hơn. Số bước chân mỗi ngày và thời gian tham gia các hoạt động thể chất có thể giảm rõ rệt.
Thiếu ngủ, căng thẳng tâm lý và ít vận động còn khiến hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục, làm huyết áp tăng cao. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây tổn thương các cơ quan đích, đặc biệt là não bộ.
“Huyết áp cao đẩy nhanh quá trình sa sút trí tuệ do làm tăng nguy cơ bệnh lý thiếu máu cục bộ vi mạch và các bất thường chất trắng vỏ não. Những tổn thương này làm suy giảm nhận thức và có thể khiến các bệnh thần kinh, như Alzheimer, tiến triển nặng hơn. Áp lực máu tăng cao trong thời điểm cơ thể lẽ ra cần được nghỉ ngơi còn làm tăng độ cứng và xơ vữa mạch máu não, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ cấp tính hoặc xuất huyết não”, bác sĩ Hoàng nói.
Một nghiên cứu cho thấy, cứ mỗi 1 giờ lướt video vô thức, người lớn tuổi mất đi khoảng 322 bước chân đi bộ. ẢNH MINH HỌA: NHƯ QUYÊN
Cần làm gì để không “sập bẫy” video ngắn?
Từ đó, bác sĩ Quang Hoàng hướng dẫn cách để người lớn tuổi thay đổi hành vi và bảo vệ sức khỏe như sau:
4 “bẫy thuật toán” gây nghiện Để tránh việc sử dụng vô thức, bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng khuyên người dùng cần nhận diện được các thiết kế giữ chân của các nền tảng video ngắn: Cơ chế cuộn vô tận: Tự động phát video nối tiếp chỉ bằng thao tác vuốt, làm mất cảm nhận về thời gian khiến người dùng rơi vào trạng thái xem nội dung một cách mất kiểm soát. Vòng lặp củng cố: Ứng dụng dường như “đọc được suy nghĩ”, khiến người dùng “dính” vào màn hình điện thoại. Kén thông tin: Bảng tin chỉ xuất hiện những nội dung bạn thích hoặc đồng tình, lặp đi lặp lại một góc nhìn. Sự thiếu đa dạng này làm tăng nhận thức chủ quan và dẫn đến cả cảm giác cô đơn, trầm cảm. Quá tải thông tin: Hình ảnh, âm thanh thay đổi chớp nhoáng trong vài giây tạo ra lượng thông tin đầu vào dồn dập, làm suy giảm khả năng tập trung của não bộ. “Các nghiên cứu chỉ ra rằng những người có thói quen sử dụng ứng dụng với thái độ chủ động, có mục đích rõ ràng (như tìm kiếm thông tin cụ thể, học hỏi kỹ năng mới, thay vì chỉ lướt để giết thời gian) sẽ có khả năng phá vỡ ‘bẫy cuộn vô thức’ của thuật toán và bảo vệ tốt sức khỏe tinh thần”, bác sĩ Quang Hoàng nhấn mạnh. |
Theo Như Quyên/ Thanh niên
https://thanhnien.vn/nghien-luot-video-ngan-bac-si-canh-bao-mat-trai-voi-nguoi-lon-tuoi-185260623203057275.htm
