Khảo sát "Tương lai nhân khẩu học" năm 2026 được Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam thực hiện với hơn 108.000 người trẻ sử dụng internet trong độ tuổi 18 - 39 tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo kết quả khảo sát được UNFPA công bố nhân Ngày Dân số thế giới 11/7, hơn 2/3 người được khảo sát cho biết hôn nhân là một phần của cuộc sống mà họ hướng tới. Trong nhóm 35 - 39 tuổi chưa có con, 79% nam giới và 72% nữ giới mong muốn có con.

Cũng theo khảo sát, 72% coi kinh tế và nhà ở là rào cản hàng đầu đối với việc có con; 57% cho rằng kinh tế và nhà ở là rào cản hàng đầu khi xây dựng mối quan hệ gắn bó lâu dài. Ổn định tài chính là yếu tố quan trọng nhất khi họ cân nhắc xây dựng các mối quan hệ gắn bó và lập gia đình: 81% người được khảo sát đánh giá đây là yếu tố quan trọng; 88% cho biết cần an toàn tài chính; 87% cần việc làm ổn định; 85% cần sự sẵn sàng về mặt cảm xúc.

Nhiều người trẻ vẫn mong muốn xây dựng các mối quan hệ gắn bó, lập gia đình. ẢNH: TUẤN MINH

Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, cho rằng chính sách dân số cần quan tâm nhiều hơn đến các điều kiện thực tế đang ảnh hưởng đến lựa chọn của người trẻ. Hỗ trợ thanh niên không chỉ là về mức sinh, mà còn gắn với việc làm, nhà ở, dịch vụ chăm sóc trẻ em, chế độ nghỉ phép cho cha mẹ, cơ chế làm việc linh hoạt, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và bình đẳng giới. Khi những điều kiện này được cải thiện, người trẻ sẽ có thêm niềm tin và khả năng xây dựng cuộc sống, các mối quan hệ và gia đình mà họ mong muốn.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi 15 - 64. Xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại Việt Nam tăng nhanh trong những năm gần đây (năm 2019 là 25,2 tuổi, năm 2024 lên 27,3 tuổi). Kết hôn muộn sẽ dẫn đến sinh con muộn, sinh ít con, thậm chí không sinh con. Mức sinh thấp kéo dài sẽ tác động trực tiếp, sâu sắc tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư.

Dự báo 50 năm tới tại Việt Nam, cứ 2 trẻ em sẽ có 4 người cao tuổi. Nếu không có giải pháp phù hợp, trong tương lai lực lượng lao động trẻ sẽ thu hẹp, gánh nặng an sinh, chăm sóc người cao tuổi và áp lực phát triển kinh tế - xã hội sẽ ngày càng lớn đối với thế hệ trẻ hôm nay.

Đáng lưu ý, tỷ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao trong nhiều năm nay, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104 - 106 bé trai/100 bé gái), dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình: một bộ phận nam giới trẻ sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, nguy cơ gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái…

Theo Liên Châu/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/dau-la-rao-can-quyet-dinh-viec-ket-hon-va-sinh-con-185260713192602179.htm