Rối loạn tâm thần ngày càng trẻ hóa

Ngày 18/7/2026, Báo Thanh Niên đề cập đến phát biểu của PGS-TS-BS Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM (tại Hội nghị khoa học thường niên "Sức khỏe tâm thần: góc nhìn từ đa chuyên khoa"), rằng gánh nặng các vấn đề sức khỏe tâm thần đang gia tăng trong bối cảnh xã hội nhiều biến động, áp lực công việc, cuộc sống và thay đổi nhanh về lối sống. Các bệnh rối loạn lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài có xu hướng phổ biến hơn và ngày càng trẻ hóa. 

Cũng theo thông tin của Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, tại Việt Nam, ước tính khoảng 15% dân số Việt Nam (tương đương khoảng 15 triệu người) mắc ít nhất 1 trong 10 rối loạn tâm thần phổ biến. Trong đó, trầm cảm chiếm 2,8%, lo âu 2,6% và tâm thần phân liệt 0,4%, lạm dụng chất 4 - 5%.

Thức khuya lướt mạng có thể mắc các bệnh rối loạn tâm thần. ẢNH MINH HỌA: MAI CÁT

Phạm Thị Vân (35 tuổi, làm việc tại một công ty bất động sản, ngụ P.Bình Chánh, TP.HCM) cho biết từng bị stress kéo dài, phải nghỉ việc và uống thuốc khoảng 2 tháng. Theo Vân, áp lực không chỉ đến từ công việc mà còn từ những kỳ vọng của gia đình khi bạn bè cùng trang lứa đã lập gia đình, sinh con còn bản thân thì "chưa ổn định".

"Làm việc và làm việc, bận bịu quá lâu mà không nghỉ khiến có những lúc tôi cảm thấy mình giống như một chiếc điện thoại bị chai pin, chỉ chờ sập nguồn", Vân chia sẻ.

Vân cũng cho rằng nhiều người trẻ dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội, thức khuya, ít giao tiếp trực tiếp, dẫn đến thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ và dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm.

Lê Minh (22 tuổi, ngụ P.Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết sau khi tốt nghiệp và đi làm, anh phải đối mặt với cường độ công việc cao hơn kỳ vọng, khối lượng công việc lớn và môi trường làm việc chưa thực sự cởi mở, khiến áp lực và căng thẳng kéo dài.

Để cân bằng cảm xúc, Minh dành thời gian cuối tuần gặp gỡ bạn bè, ở bên gia đình và duy trì thói quen viết nhật ký để nhìn lại cảm xúc của bản thân, từ đó điều chỉnh và giữ tinh thần tích cực hơn.

Nguyễn Đặng Thu Uyên, sinh viên Trường ĐH Tài chính – Marketing (TP.HCM), cho rằng nhiều bạn trẻ hiện nay dễ rơi vào trạng thái lo âu vì quá bận tâm đến tương lai, công việc, kỳ vọng của gia đình cũng như sự thành công của bạn bè đồng trang lứa.

"Mình và không ít bạn mình lo lắng sẽ không tìm được công việc ổn định, không đáp ứng được mong đợi của cha mẹ, thua kém bạn đồng trang lứa nên vô tình tạo áp lực cho chính mình", Uyên nói.

Làm gì để phòng tránh các rối loạn tâm thần?

Bác sĩ Đặng Trần Khang, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), cho rằng các vấn đề như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn giấc ngủ hay rối loạn thích ứng ở người trẻ xuất phát từ nhiều áp lực của cuộc sống hiện đại. Đó là tác động của mạng xã hội, kỳ vọng trong học tập, gánh nặng tài chính, sự "cô lập" khi đắm chìm vào thế giới ảo, cùng thói quen thức khuya sử dụng điện thoại làm đảo lộn đồng hồ sinh học và gây thiếu ngủ kéo dài.

Bên cạnh đó, áp lực bằng cấp, chứng chỉ, các kỳ thi dày đặc, những bình luận tiêu cực trên mạng xã hội hay việc chạy theo lối sống, hành vi tiêu cực trên không gian mạng cũng khiến người trẻ dễ mắc các rối loạn tâm thần.

Theo bác sĩ Khang, để phòng ngừa, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh bằng cách nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi ngày và thực hiện vệ sinh giấc ngủ; tăng cường vận động, tham gia các hoạt động xã hội, phong trào văn hóa và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Các bệnh rối loạn lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài có xu hướng ngày càng trẻ hóa. ẢNH MINH HỌA: MAI CÁT

BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM), cũng nhận định số người trẻ mắc các rối loạn lo âu, trầm cảm và stress kéo dài đang gia tăng. Ngoài áp lực học tập, công việc và tài chính, nguyên nhân còn đến từ lối sống hiện đại như thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, sử dụng mạng xã hội quá nhiều, so sánh bản thân với người khác và thiếu kết nối với gia đình, bạn bè. Sau đại dịch Covid-19, các vấn đề sức khỏe tâm thần cũng bộc lộ rõ hơn.

Theo bác sĩ Khanh, điều quan trọng là cần hiểu rối loạn lo âu hay trầm cảm không phải biểu hiện của sự yếu đuối mà là bệnh lý cần được phát hiện và điều trị sớm.

Nếu cảm giác buồn chán, lo lắng, mất ngủ, mất hứng thú hoặc kiệt sức kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng đến học tập, công việc hay các mối quan hệ, người trẻ nên chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. Việc phát hiện và can thiệp sớm giúp hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống cũng như giảm gánh nặng cho y tế và xã hội.

Để phòng ngừa, bác sĩ Khanh khuyến cáo mỗi người nên chăm sóc sức khỏe tinh thần như chăm sóc cơ thể; hạn chế rượu bia, chất kích thích, giảm thời gian sử dụng điện thoại và mạng xã hội, dành thời gian cho gia đình, bạn bè và những hoạt động mình yêu thích. Đồng thời, không nên ngại chia sẻ khi gặp khó khăn để được hỗ trợ kịp thời.

Theo Mai Cát/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/15-trieu-nguoi-viet-mac-roi-loan-tam-than-vi-sao-nguoi-tre-de-guc-nga-185260720104835943.htm