Vi khuẩn Yersinia pestis gây bệnh dịch hạch, trong đó phổ biến nhất là dịch hạch thể hạch, thường lây truyền qua vết cắn của bọ chét nhiễm bệnh - Ảnh: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ

Nga khẳng định không có nguy cơ dịch

Ngày 7/10, Cơ quan Giám sát bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe con người Nga (Rospotrebnadzor) tuyên bố không có nguy cơ dịch bệnh đối với người dân tại tỉnh Irkutsk. Cơ quan này cho biết gần 5.000 xét nghiệm đã được thực hiện nhưng không phát hiện các vi sinh vật gây bệnh nguy hiểm. Hơn 90% số người từng tiếp xúc với nữ nhân viên tử vong đã hoàn tất thời gian theo dõi y tế mà không phát hiện dấu hiệu của bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Rospotrebnadzor cũng cho biết các ủy ban chuyên môn đã kiểm tra an toàn sinh học tại viện nghiên cứu và không phát hiện sự cố trong quá trình làm việc với các vi sinh vật gây bệnh. Nữ nhân viên tử vong được xác định mắc viêm phổi chưa rõ căn nguyên, song đến ngày 8/10, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được công bố.

Điện Kremlin đồng thời bác bỏ những thông tin mà Moscow cho là sai lệch liên quan vụ việc. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov kêu gọi người dân chỉ theo dõi thông tin do Rospotrebnadzor công bố, đồng thời cho biết Nga đã thông báo cho WHO về ca tử vong theo đúng quy trình.

Vụ việc bắt đầu thu hút sự chú ý sau khi nữ kỹ thuật viên 28 tuổi Darya Shipilova, làm việc tại Viện Nghiên cứu chống dịch hạch Irkutsk, nhập viện ngày 29/9 với các triệu chứng hô hấp và tử vong ngày 2/10 sau khi mắc viêm phổi nặng. Việc cô làm việc tại một cơ sở nghiên cứu các mầm bệnh nguy hiểm, trong đó có vi khuẩn Yersinia pestis gây bệnh dịch hạch, làm dấy lên những nghi vấn về khả năng nhiễm dịch hạch thể phổi. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng công khai xác nhận giả thuyết này hay xảy ra sự cố rò rỉ mầm bệnh trong phòng thí nghiệm.

Khoảng 200 người từng tiếp xúc với nữ nhân viên này đã được đưa vào diện theo dõi hoặc cách ly. Nga cho biết chưa phát hiện ca dịch hạch nào trong nhóm này. Một số trường hợp được phát hiện mắc các virus hô hấp thông thường, trong đó có SARS-CoV-2 và rhinovirus.

WHO chưa có đủ thông tin để đánh giá đầy đủ rủi ro

Trong khi Nga khẳng định tình hình được kiểm soát, WHO cho biết vẫn chưa có "bức tranh đầy đủ" về vụ việc.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 7/10 cho biết tổ chức này đã đề nghị Nga cung cấp thêm kết quả xét nghiệm của người đã tử vong và những người tiếp xúc, thông tin về lý do áp dụng các biện pháp y tế cũng như tình trạng sức khỏe của nhóm được theo dõi. WHO đồng thời đề nghị Moscow xác minh thông tin truyền thông về một nhân viên thứ hai tại viện nghiên cứu bị viêm phổi chưa rõ nguyên nhân.

WHO nhấn mạnh việc chia sẻ thông tin kịp thời, đầy đủ và minh bạch là cần thiết để làm rõ những thông tin trái chiều và đánh giá chính xác nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Tổ chức này cũng đã đề nghị hỗ trợ kỹ thuật cho Nga về phòng chống dịch hạch và an toàn, an ninh sinh học trong phòng thí nghiệm.

Theo đánh giá ban đầu của WHO, nguy cơ đối với tỉnh Irkutsk ở mức từ trung bình đến thấp, đối với toàn nước Nga ở mức thấp và đối với châu Âu ở mức rất thấp. Tuy nhiên, WHO cho biết chưa thể hoàn tất đánh giá nguy cơ do còn thiếu dữ liệu.

Mỹ tăng cường theo dõi, nhưng đánh giá nguy cơ thấp

Mỹ là một trong những nước có phản ứng đáng chú ý nhất. Đại sứ quán Mỹ tại Moscow ngày 6/10 phát cảnh báo y tế liên quan các thông tin về ca nghi mắc dịch hạch thể phổi tại Irkutsk, đồng thời khuyến cáo công dân Mỹ tại Nga tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế, tránh các cơ sở bị ảnh hưởng và tìm kiếm chăm sóc y tế nếu xuất hiện sốt hoặc các triệu chứng hô hấp. Đại sứ quán cũng nhắc lại khuyến cáo công dân Mỹ không đi tới Nga và rời khỏi nước này.

Washington đồng thời yêu cầu Nga cung cấp thêm thông tin. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Chính phủ Mỹ đang theo dõi chặt chẽ tình hình, trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Nga nếu cần. Ông Trump cũng cho biết ông không cho rằng vụ việc có liên quan đến vũ khí sinh học.

Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) đánh giá nguy cơ đối với Mỹ là "cực kỳ thấp", song vẫn phối hợp với các cơ quan liên bang để theo dõi những người có thể đến Mỹ từ khu vực Siberia. CDC cho biết hiện không có dấu hiệu cho thấy xuất hiện mối đe dọa rộng hơn đối với Mỹ.

Châu Âu và các nước láng giềng tăng giám sát

Liên minh châu Âu cũng đang theo dõi sát vụ việc. Ngày 7/10, Ủy ban châu Âu yêu cầu Nga cung cấp thông tin dịch tễ và vi sinh học kịp thời, minh bạch; đồng thời cho biết các cơ quan y tế châu Âu đang phối hợp với Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh châu Âu (ECDC) và WHO. Ủy ban An ninh Y tế EU cũng đã thảo luận về vụ việc cùng các nước thành viên, ECDC và WHO.

Tại Czech, Bộ Y tế cho biết đang theo dõi tình hình, trong khi ECDC đánh giá nguy cơ đối với châu Âu là rất thấp. Các chuyên gia y tế Czech nhận định ngay cả trong trường hợp dịch hạch thể phổi được xác nhận, bệnh có thể được điều trị bằng kháng sinh nếu phát hiện sớm.

Các nước láng giềng của Nga cũng có động thái phòng ngừa. Mông Cổ ngày 7/10 yêu cầu tăng cường giám sát y tế tại khu vực biên giới với Nga, dù đánh giá nguy cơ hiện tại ở mức thấp; các cửa khẩu tại tỉnh Selenge vẫn hoạt động bình thường. Kazakhstan cho biết nguy cơ bệnh dịch hạch từ Nga ở mức thấp và tăng cường theo dõi tình hình. Uzbekistan cũng nâng mức độ sẵn sàng ứng phó với nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm.

Trung Quốc cho biết đang duy trì phối hợp và liên lạc chặt chẽ với Nga trong công tác phòng ngừa, kiểm soát các bệnh truyền nhiễm, trong đó có dịch hạch.

Nguyên nhân ca tử vong vẫn là điểm bỏ ngỏ

Đến ngày 8/10, điểm chưa được giải đáp là nguyên nhân chính xác khiến nữ nhân viên 28 tuổi tử vong. Nga xác định đây là trường hợp viêm phổi chưa rõ căn nguyên và khẳng định các xét nghiệm không phát hiện tác nhân nguy hiểm liên quan đến công việc của bệnh nhân. Trong khi đó, WHO vẫn đang yêu cầu thêm dữ liệu và xác minh thông tin về một trường hợp viêm phổi thứ hai được truyền thông đề cập.

Do đó, hiện chưa thể gọi đây là một ổ dịch dịch hạch tại Nga, cũng chưa có bằng chứng công khai xác nhận nữ nhân viên đã mắc dịch hạch thể phổi hay xảy ra sự cố làm phát tán Yersinia pestis tại phòng thí nghiệm. Điều đang khiến quốc tế quan tâm không chỉ là bản thân ca tử vong, mà còn là khoảng trống thông tin khiến WHO chưa thể hoàn tất đánh giá nguy cơ.

Trong bối cảnh đó, phản ứng của các nước hiện chủ yếu tập trung vào giám sát, trao đổi thông tin và chuẩn bị ứng phó, thay vì áp dụng các biện pháp hạn chế đi lại hoặc kiểm soát biên giới trên diện rộng. WHO và các cơ quan y tế quốc tế hiện đều đánh giá nguy cơ lây lan rộng là thấp, trong khi tiếp tục chờ Nga cung cấp thêm dữ liệu để làm rõ vụ việc

Theo An Bình/ Báo Chính phủ

https://baochinhphu.vn/dien-bien-moi-xung-quanh-ca-tu-vong-do-viem-phoi-chua-ro-nguyen-nhan-tai-nga-102261008125415094.htm