Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 - Ảnh: Nguyễn Thi

Ngày 6/11, Hội nghị khoa học về Sốt xuất huyết Dengue năm 2026 chính thức diễn ra, thu hút hơn 700 đại biểu trong nước và quốc tế, bao gồm đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Bộ Y tế cùng lãnh đạo ngành y tế của 34 tỉnh, thành phố.

Với chủ đề "Dengue in ACTion: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue", hội nghị gồm 4 phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo chuyên sâu và hơn 60 poster nghiên cứu khoa học, bao quát các lĩnh vực dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng, công nghệ số và chính sách y tế.

SXHD diễn biến phức tạp: Việt Nam cần chuyển mạnh sang thế phòng ngừa chủ động

SXHD là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền gia tăng nhanh nhất thế giới, với khoảng 100–400 triệu ca nhiễm mỗi năm.

Tại Việt Nam, SXHD đã gây gánh nặng liên tục suốt hơn 4 thập kỷ. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm, và năm nào cũng có ca tử vong. Tỉ lệ mắc SXHD/100.000 dân cao hơn rất nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác - đứng hàng đầu về tỉ lệ mắc và thứ hai về tỉ lệ tử vong trong nhóm bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca – cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương, vượt Philippines, Indonesia và Bangladesh. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh thành, lan rộng ra cả các tỉnh miền núi phía bắc như Tuyên Quang, Sơn La - những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Cả bốn tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, 2, 3, 4) đều lưu hành tại Việt Nam, với tuýp ưu thế thay đổi theo thời gian và khu vực. Sự luân chuyển các tuýp huyết thanh virus, kết hợp biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và muỗi kháng hóa chất, khiến SXHD ngày càng khó dự báo.

TS. Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: Nguyễn Thi

Trước thực tế này, TS. Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết: "Cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Đồng thời, việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để nâng cao hiệu quả dự phòng và giảm gánh nặng do SXHD".

Những bằng chứng mới đang định hình cách tiếp cận phòng chống SXHD

Tại phiên toàn thể, các chuyên gia trình bày bằng chứng cho thấy tiêm chủng đã được triển khai và tạo bước tiến cụ thể tại nhiều quốc gia.

 Theo chia sẻ của TS.BS. Rosana Richtmann - Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn (ICC), Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, Nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo, Brazil, quốc gia này đã triển khai vaccine phòng SXHD trong chương trình tiêm chủng công từ năm 2024, bắt đầu tại 521 địa phương và mở rộng ra toàn bộ 2.752 địa phương, với 24 triệu liều đã được phân phối. Số liệu thực tế tại São Paulo giai đoạn 2024–2025 ghi nhận việc tiêm đủ hai mũi giúp giảm 73,1% nguy cơ mắc SXHD có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Hiệu quả bảo vệ vẫn được duy trì ngay cả khi tuýp DENV-3 tái xuất hiện. Tại Indonesia, vaccine cũng đang được triển khai kết hợp ứng dụng công nghệ y tế trong dự phòng chủ động tại các khu vực nguy cơ cao.

TS.BS. Rosana Richtmann - Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn (ICC), Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, Nguyên Chủ tịch Hội Truyền nhiễm São Paulo, Brazil chia sẻ tại Hội nghị - Ảnh: Nguyễn Thi

Theo TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, hơn 90% người nhiễm virus Dengue không có triệu chứng lâm sàng nhưng vẫn có thể trở thành nguồn lây. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, đô thị hóa và tình trạng muỗi kháng hóa chất cũng khiến dịch bệnh khó dự báo, kiểm soát hơn.

Ông cũng lưu ý, bệnh thường diễn biến qua giai đoạn sốt và giai đoạn nguy hiểm. Trong khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, các biến chứng vẫn có thể xuất hiện. Do đó, người bệnh không nên chủ quan khi thấy hết sốt mà cần tiếp tục theo dõi các dấu hiệu cảnh báo và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, GS.TS Nguyễn Văn Kính cho rằng cần kết hợp tiêm vaccine, diệt muỗi, lăng quăng và điều trị kịp thời để giảm số ca mắc, hạn chế tử vong. Tiêm vaccine là một trong những biện pháp dự phòng cần được quan tâm, kết hợp với loại bỏ vật dụng chứa nước đọng, hạn chế nơi sinh sản của muỗi và tăng cường truyền thông để người dân chủ động phòng bệnh.

TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: Nguyễn Thi

Việc kết hợp cùng lúc các biện pháp phòng bệnh chủ động được xem là tín hiệu chính sách phù hợp với khuyến nghị của WHO về chiến lược tích hợp kiểm soát SXHD.

Để tiến bộ khoa học từng bước được ứng dụng vào thực tiễn, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, giới chuyên môn và các đối tác y tế đóng vai trò quan trọng. Đồng hành cùng Dengue Summit năm thứ hai liên tiếp với vai trò đối tác khoa học, Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam ủng hộ nỗ lực thúc đẩy các giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về SXHD.

Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, chia sẻ: "Mặc dù mức độ nhận biết về SXHD tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa. Vì vậy, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm gánh nặng SXHD tại Việt Nam. Takeda đang phối hợp với các đối tác quốc tế và cơ quan y tế nhằm hỗ trợ các giải pháp phòng ngừa dựa trên bằng chứng khoa học, hướng đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể".

Trước thực tế SXHD xảy ra quanh năm, các chuyên gia kêu gọi triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng chủ động ở mọi cấp - từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị, đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp.

Theo Nhật Thy/ Báo Chính phủ

https://baochinhphu.vn/sot-xuat-huyet-dengue-dien-bien-phuc-tap-ket-hop-nhieu-giai-phap-de-giam-ca-mac-va-tu-vong-102261106141012787.htm