Chi phí y tế tăng đều qua các năm

Theo báo cáo về xu hướng gia tăng chi phí y tế tại Việt Nam của TS-BS Ong Thế Duệ, Viện Chiến lược và chính sách y tế (Bộ Y tế), chi tiêu y tế tại Việt Nam đang gia tăng, khoảng 7 - 8% mỗi năm. Tổng chi tiêu y tế của cả nước đã tăng 1,5 lần từ 17,4 tỉ USD năm 2019 lên 27,5 tỉ USD năm 2025. Dự báo sẽ lên đến 31,7 tỉ USD vào 2027 và 34,1 tỉ USD vào năm 2028.

Chi phí y tế từ tiền túi của người dân Việt Nam vẫn ở mức cao. ẢNH: TUẤN MINH

Mức chi tiêu y tế bình quân đầu người cũng tăng qua các năm, từ khoảng 270 USD/năm (năm 2025) dự kiến lên 308 USD (năm 2027) và ước 328 USD vào 2028. Trước đó, năm 2019 con số này là 181 USD/người/năm; 22,1 USD (năm 2022); và 270 USD (năm 2025).

Trong cơ cấu chi tiêu y tế, chi phí thuốc chiếm tỷ trọng lớn nhất. Tỷ lệ chi cho tiền thuốc quỹ BHYT chi trả lên đến 53% trong tổng chi phí BHYT (năm 2015), với con số 25.000 tỉ đồng. Tỷ lệ này hiện đã giảm, chiếm khoảng 33 - 35% trong tổng chi phí BHYT (giai đoạn 2019 - 2024), nhưng số tiền thực chi vẫn tăng và ở mức cao. Năm 2000, BHYT chi 40,42 nghìn tỉ đồng; năm 2022 là 40,57 nghìn tỉ đồng; năm 2023 là 47,23 nghìn tỉ và 10 tháng năm 2024 là 42,48 nghìn tỉ đồng.

Theo nhiều chuyên gia, việc gia tăng chi phí từ quỹ BHYT đồng nghĩa gia tăng các khoản bệnh nhân phải chi trả (với người bệnh cùng chi trả 20%). Trong điều trị, chi phí cho tiền thuốc tại Việt Nam vào năm 2025 là 6,9 tỉ và sẽ tăng lên đến 8,6 tỉ USD vào 2028.

Theo Bộ Y tế, nguyên nhân khiến người bệnh tăng chi trả khi khám, chữa bệnh là chất lượng dịch vụ y tế tại tuyến y tế cơ sở vẫn còn hạn chế khiến người bệnh bỏ qua tuyến xã, huyện vượt lên tuyến trên. Cùng đó, một số thời điểm bệnh viện thiếu thuốc, không đủ thuốc cần thiết cho người bệnh sử dụng.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng việc cơ sở khám chữa bệnh thực hiện tự chủ tài chính, gắn với phương thức thanh toán theo phí dịch vụ như hiện nay dẫn đến tình trạng chỉ định bệnh nhân vào viện nội trú rộng rãi, chỉ định vào viện đối với các bệnh viện có thể khám cấp thuốc ngoại trú; tình trạng kéo dài ngày điều trị, chỉ định quá mức cần thiết đối với xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng và một số dịch vụ y tế trong khám chữa bệnh.

Chi tiền túi cho y tế cao gấp hơn 2 lần khuyến nghị

Các khảo sát cho thấy từ năm 2018 - 2022, chi cho y tế chiếm 43 - 45% tổng chi, gây gánh nặng kinh tế cho hộ gia đình. Theo ước tính của Bộ Y tế, hiện tỷ lệ chi tiền túi cho y tế tại Việt Nam đã giảm dưới 40%, song cần tiếp tục giảm, tiệm cận gần hơn với khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là 20%.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, đánh giá tại Việt Nam, tỷ lệ chi trả trực tiếp từ tiền túi của người dân cho y tế đã giảm trong những năm gần đây. Đây là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, mức chi trả này vẫn còn cao hơn 2 - 2,5 lần so với mức khuyến nghị của WHO, khoảng 15 - 20% tổng chi y tế.

TS Angela Pratt cho biết có nhiều nguyên nhân làm gia tăng chi phí y tế. Trước hết là gánh nặng ngày càng lớn của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và ung thư - những bệnh cần điều trị lâu dài, theo dõi thường xuyên và sử dụng thuốc trong thời gian dài. Bên cạnh đó, tuổi thọ người dân tăng lên cũng kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn ở nhóm người cao tuổi.

Ngoài ra, còn có những nguyên nhân đến từ chính hệ thống y tế, như tình trạng người dân vẫn tập trung khám chữa bệnh tại bệnh viện tuyến trên, trong khi y tế cơ sở chưa được khai thác hiệu quả; cùng với đó là chi phí thuốc, vật tư và kỹ thuật y tế ngày càng tăng.

Theo bà Pratt, cách hiệu quả nhất để giảm áp lực chi phí y tế là đẩy mạnh dự phòng và phát hiện bệnh sớm - đặc biệt thông qua việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia ở mức có hại, chế độ ăn uống không lành mạnh và thiếu vận động thể lực.

"Những cải cách gần đây, trong đó có luật Dược sửa đổi năm 2024 là bước tiến quan trọng nhằm tăng tính minh bạch trong quản lý giá thuốc, cải thiện khả năng chi trả và tăng cường bảo vệ tài chính cho người dân", bà Pratt đánh giá.

Theo Tư An - Đình Huy - Liên Châu/Thanh niên

https://thanhnien.vn/nguoi-dan-van-phai-chi-tien-tui-cho-y-te-qua-lon-185260621190738693.htm