Sinh viên Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội học tập trong môi trường sử dụng tiếng Anh với giảng viên nước ngoài. (Ảnh: MINH CHI)

Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” đã xác định lộ trình, mục tiêu và giải pháp để từng bước hiện thực hóa định hướng này.

Gắn chiến lược tự chủ với mục tiêu nâng cao vị thế

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia (Bộ Giáo dục và Đào tạo), việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học cần được thiết kế theo hướng phân tầng mục tiêu, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và phù hợp với sự đa dạng của hệ thống cơ sở đào tạo.

Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” đã xác định mục tiêu: giai đoạn 2025-2030, ít nhất 20% cơ sở giáo dục đại học trên cả nước (trừ các cơ sở sử dụng ngoại ngữ khác tiếng Anh trong đào tạo) đạt mức độ 1; 5% đạt mức độ 2 và 3% đạt mức độ 3.

Đến năm 2045, có ít nhất 50% cơ sở giáo dục đại học đạt mức độ 2 và 25% đạt mức độ 3. Để đạt được mục tiêu đề ra, đề án cũng đưa ra các lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt.

Đối với nhóm đại học nghiên cứu và các trường trọng điểm, định hướng là từng bước hình thành hệ sinh thái đào tạo song ngữ, mở rộng các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh (EMI), nhất là trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kinh tế và quản trị.

Trong khi đó, đối với nhóm các trường đại học ứng dụng và định hướng thực hành, thay vì triển khai đại trà mô hình EMI, đề án khuyến khích tích hợp tiếng Anh vào các học phần chuyên ngành thông qua sử dụng tài liệu học thuật bằng tiếng Anh; tổ chức một phần nội dung giảng dạy, thảo luận hoặc đánh giá bằng tiếng Anh, đồng thời phát triển các học phần tiếng Anh chuyên ngành phù hợp với từng lĩnh vực đào tạo.

Quá trình triển khai đề án, các trường cần gắn với chiến lược tự chủ đại học và mục tiêu nâng cao vị thế của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam trên các bảng xếp hạng quốc tế.

Cách tiếp cận phân tầng giúp các cơ sở giáo dục đại học triển khai đề án phù hợp với điều kiện, năng lực và định hướng phát triển, từng bước mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh trong đào tạo và nghiên cứu.

Tăng cường kết nối với môi trường học thuật quốc tế

Với khung chính sách mà đề án tạo ra, thực tiễn triển khai tại các cơ sở đào tạo cho thấy, quá trình hiện thực hóa mục tiêu đang được thực hiện theo nhiều giải pháp khác nhau, từ phát triển chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, xây dựng môi trường học thuật quốc tế đến ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong dạy và học.

Từ kinh nghiệm triển khai chương trình đào tạo liên kết quốc tế Cử nhân ngành Kinh tế-Tài chính (Hoa Kỳ) tại Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Tiến sĩ Lê Thùy Anh (Khoa Đào tạo và Bồi dưỡng Ngoại ngữ) cho rằng các chương trình đào tạo liên kết quốc tế góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời tạo môi trường học thuật quốc tế, giúp sinh viên tiếp cận tri thức hiện đại và phương pháp học tập tiên tiến.

Theo Tiến sĩ Lê Thùy Anh, các chương trình này được thiết kế theo chuẩn của các trường đại học nước ngoài, với nội dung đào tạo cập nhật, phương pháp giảng dạy hiện đại và sử dụng tiếng Anh trong học tập, nghiên cứu. Điều này đòi hỏi tăng cường ứng dụng các giải pháp công nghệ giáo dục nhằm hỗ trợ giảng dạy, quản lý đào tạo và nâng cao hiệu quả học tập.

Tại Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, các nền tảng học tập trực tuyến, học liệu số và công cụ hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo đang được khai thác nhằm tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận nguồn học liệu phong phú, nâng cao khả năng tự học, tự nghiên cứu và kết nối với môi trường học thuật quốc tế.

Ở góc độ cơ sở đào tạo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, năng lực ngoại ngữ chuyên sâu là tiêu chí quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Việc dạy và học bằng tiếng Anh giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp giáo trình, tài liệu và các kết quả nghiên cứu mới nhất trên thế giới, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh việc làm tại các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp đa quốc gia cũng như các cơ sở nghiên cứu và đào tạo ở nước ngoài.

Nhà trường đặt mục tiêu đến năm 2030 có 30% học phần được giảng dạy bằng tiếng Anh, nâng lên 50% vào năm 2045; từng bước hình thành hệ sinh thái sử dụng tiếng Anh và phát triển các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh.

Chương trình đào tạo sinh viên ngành công nghệ thông tin bằng tiếng Anh tại Trường đại học Công nghiệp Hà Nội. (Ảnh: NGỌC ANH)

Các trường đại học khối kỹ thuật cũng xác định nâng cao năng lực tiếng Anh là một yêu cầu chiến lược gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế.

Theo đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, phát triển đại học nghiên cứu và chuyển đổi số.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học kỹ thuật và công nghệ, tiếng Anh là công cụ quan trọng giúp người học tiếp cận tri thức mới, tham gia mạng lưới học thuật toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Giảng dạy chuyên môn bằng tiếng Anh được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm mở rộng môi trường học thuật quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh của sinh viên thông qua quá trình học tập chuyên ngành.

Hiện Đại học Bách khoa Hà Nội triển khai 16 chương trình Elitech giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh; 2 chương trình liên kết quốc tế bằng tiếng Anh ở bậc đại học và 8 chương trình thạc sĩ Elitech giảng dạy bằng tiếng Anh.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quá trình triển khai đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học vẫn đối mặt nhiều khó khăn như chất lượng đội ngũ giảng viên chưa đồng đều, chương trình học còn nặng tính lý thuyết, môi trường thực hành và các chương trình trao đổi quốc tế còn hạn chế; cơ sở vật chất, học liệu số và nền tảng trực tuyến chưa đáp ứng đồng đều yêu cầu.

Bên cạnh đó, mức độ chuyển đổi số trong dạy học tiếng Anh giữa các cơ sở giáo dục đại học còn có sự chênh lệch, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về đội ngũ, công nghệ, học liệu và môi trường thực hành.

Việc tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục đại học là một quá trình lâu dài, cần sự vào cuộc đồng bộ từ cơ quan quản lý đến các cơ sở đào tạo.

Với lộ trình, mục tiêu và những mô hình triển khai bước đầu, việc tăng cường sử dụng tiếng Anh trong đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học, thúc đẩy hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam.

Theo QUỲNH NGUYỄN/Nhân dân

https://nhandan.vn/thuc-day-hoi-nhap-tang-nang-luc-canh-tranh-cua-co-so-giao-duc-dai-hoc-post977886.html