Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng sắc lệnh hành pháp ký ngày 6-8 tại Phòng Bầu dục - Ảnh: AFP

Ngày 6-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp mới nhằm siết chặt chính sách quyền công dân theo nơi sinh.

Tổng thống Trump cho biết sắc lệnh mới sẽ nhằm vào những người mà ông cho là nhập cảnh Mỹ dưới danh nghĩa "du lịch" nhưng thực chất có ý định sinh con tại nước này - một trò luồn lách từng tạo ra các tour "du lịch sinh con" ở Mỹ, theo Hãng tin AFP.

"Du lịch sinh con"

Theo Viện Chính sách di cư Mỹ, ước tính dựa trên số liệu điều tra dân số cho thấy mỗi năm có khoảng 22.000 - 26.000 trẻ em được sinh ra tại Mỹ trong các trường hợp liên quan đến "du lịch sinh con". 

Trong khi đó, dữ liệu của Chính phủ Mỹ ghi nhận khoảng 9.600 ca sinh trong năm 2024 mà người mẹ có địa chỉ thường trú ở nước ngoài.

Hiện Mỹ cũng đang xử lý các trường hợp liên quan đến hoạt động này. Đầu năm 2025, một phụ nữ ở California điều hành một “trung tâm dưỡng thai” bị tuyên án 41 tháng tù vì giúp hơn 100 phụ nữ Trung Quốc sinh con tại Mỹ. 

Tháng 5 vừa qua, Hạ viện Mỹ cũng đã yêu cầu công ty có tên Have My Baby in Miami cung cấp hồ sơ để phục vụ điều tra, do nghi ngờ liên quan đến hoạt động "du lịch sinh con”.

Ông Trump cho rằng nhiều người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ chỉ để sinh con, sau đó để Chính phủ Mỹ gánh trách nhiệm chăm lo cho những đứa trẻ này trong nhiều thập kỷ.

Tu chính án thứ 14 và nguyên tắc jus soli

Đây là lần thứ hai Tổng thống Trump tìm cách siết quyền quốc tịch theo nơi sinh, nhưng lần này chính quyền Mỹ lựa chọn một hướng tiếp cận khác.

Trước đó, năm 2025, ông Trump từng ký sắc lệnh ngăn việc tự động cấp quốc tịch Mỹ cho con của người nhập cư không có giấy tờ và những người chỉ được phép lưu trú ngắn hạn. Tuy nhiên ngày 30-6 vừa qua, Tòa án tối cao đã bác bỏ sắc lệnh này.

Cơ sở của tranh luận nằm ở Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, được thông qua năm 1868. Tu chính án xác lập nguyên tắc jus soli, tức quyền quốc tịch theo nơi sinh. Theo đó, người sinh ra tại Mỹ và "thuộc quyền tài phán" của nước này đều được công nhận là công dân Mỹ.

Phán quyết của Tòa án tối cao hồi tháng 6 tiếp tục duy trì cách hiểu lâu nay về quy định này. Do đó, thay vì tiếp tục nhắm trực tiếp vào quyền công dân của những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ, hai sắc lệnh mới chuyển trọng tâm sang giai đoạn trước đó: quá trình xin thị thực và nhập cảnh của cha mẹ.

Một phụ nữ bế con tham gia biểu tình ủng hộ quyền quốc tịch theo nơi sinh bên ngoài Tòa án tối cao Mỹ ở Washington ngày 15-5-2025 - Ảnh: AP

Theo trang tin Axios, trong sắc lệnh mới, chính quyền lập luận rằng phán quyết của tòa án đang để ngỏ một số ngoại lệ đã được công nhận từ lâu. 

Một trong số đó là những trường hợp phụ nữ bị cáo buộc cố tình cung cấp thông tin sai lệch khi nhập cảnh Mỹ với mục đích sinh con, hoặc một số trường hợp sử dụng dịch vụ mang thai hộ cho mục đích này.

Theo hướng này, Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh nội địa Mỹ được yêu cầu ban hành các quy định và hướng dẫn mới nhằm phát hiện, ngăn chặn những trường hợp bị cho là "du lịch sinh con" trước khi người nước ngoài đặt chân vào Mỹ.

Theo quy định hiện hành, người nước ngoài không được xin visa du lịch với mục đích chính là đến Mỹ sinh con để trẻ có quốc tịch Mỹ. 

Giới chức nhập cư cũng có thể từ chối cho một người nhập cảnh nếu có căn cứ cho rằng mục đích chủ yếu của chuyến đi là sinh con tại Mỹ để con được hưởng quốc tịch nước này.

Theo Tâm Dương/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/ong-trump-ra-sac-lenh-moi-ve-quyen-cong-dan-theo-noi-sinh-dieu-gi-thay-doi-100260807153221751.htm