Đối thoại Chiến lược Việt Nam-Singapore lần thứ nhất giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore. (Ảnh: TTXVN)

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa đẩy nhanh đào tạo nhân lực công nghệ cao, vừa chuẩn bị cho quá trình chuyển dịch lao động ở những ngành sử dụng nhiều nhân công.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Singapore, Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS) cho rằng kinh nghiệm của Singapore cho thấy giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cần được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng bởi đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh và tương lai của một quốc gia. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, trong kỷ nguyên AI, giáo dục cần chú trọng ba năng lực cốt lõi. Trước hết là khả năng chắt lọc và xử lý kiến thức trong bối cảnh con người ngày càng tiếp xúc với lượng thông tin rất lớn. Điều quan trọng không còn đơn thuần là ghi nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà là biết tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề.

Cách tiếp cận này cũng làm thay đổi phương thức dạy, học và đánh giá. Thay vì tìm cách ngăn cấm người học sử dụng AI hay Internet, cần hướng tới việc cho phép sử dụng những công cụ này và đánh giá khả năng khai thác công nghệ để giải quyết các bài toán cụ thể. Khi AI có thể cung cấp một lượng lớn thông tin trong thời gian rất ngắn, giá trị của con người nằm nhiều hơn ở khả năng lựa chọn thông tin phù hợp, phân tích và biến thông tin thành kiến thức hữu ích.

Năng lực thứ hai là khả năng lắng nghe, tiếp thu ý kiến và hợp tác. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, nguồn nhân lực trong tương lai không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải biết lắng nghe những quan điểm khác nhau, tổng hợp ý kiến và làm việc hiệu quả với người khác. Năng lực thứ ba là khả năng sáng tạo. Khi đã có trong tay lượng thông tin và công cụ ngày càng lớn, người lao động cần có khả năng tạo ra những ý tưởng, giải pháp và giá trị mới. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để phân biệt nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời đại AI.

Theo bà Shanti Alexander, Meta và NIC mới đây đã tổ chức một cuộc thi AI hackathon, thu hút hơn 1.000 nhà phát triển tham gia xây dựng các giải pháp AI trong vòng 48 giờ nhằm giải quyết những vấn đề thực tế. Hai bên cũng đang phối hợp triển khai Dự án ViGen nhằm xây dựng các bộ dữ liệu mở chất lượng cao của Việt Nam. Đây được xem là một trong những nền tảng cần thiết để phát triển các mô hình và giải pháp AI phù hợp hơn với ngôn ngữ, nhu cầu và điều kiện thực tế của Việt Nam.

Bên cạnh doanh nghiệp và cộng đồng phát triển công nghệ, lĩnh vực giáo dục cũng là một trọng tâm. Đại diện Meta cho biết tập đoàn đang phối hợp với các đối tác tại Việt Nam triển khai chương trình nâng cao kỹ năng AI cho đội ngũ giáo viên, với mục tiêu đào tạo gần 1.000 giáo viên trong năm nay. Qua đó, AI không chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực cần đào tạo nhân lực chuyên sâu mà còn trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy và học.

Từ kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất đồ nội thất - một ngành sử dụng nhiều lao động, ông Ernie Koh cho rằng về dài hạn, những ngành thâm dụng lao động tại Việt Nam sẽ phải chịu sức ép chuyển đổi ngày càng lớn khi nền kinh tế hướng mạnh hơn sang công nghệ cao và ngày càng nhiều lao động trẻ có trình độ chuyển sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn. Theo ông, quá trình này cũng đặt ra vấn đề về khả năng dịch chuyển lao động trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Trong những giai đoạn nhất định, việc tạo điều kiện để lao động từ các nước thành viên ASEAN có thể làm việc tại những thị trường đang thiếu nhân lực có thể góp phần giải quyết nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi cơ cấu lao động trong khu vực.

Những đánh giá trên cho thấy bài toán nguồn nhân lực của Việt Nam trong kỷ nguyên AI không chỉ là đào tạo thêm kỹ sư hay chuyên gia công nghệ. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi một cách tiếp cận rộng hơn, từ đổi mới giáo dục, trang bị kỹ năng AI cho lực lượng lao động hiện có, tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ, đến chuẩn bị chính sách cho sự dịch chuyển lao động giữa các ngành nghề.

Theo TTXVN/Nhân dân

https://nhandan.vn/kinh-nghiem-singapore-va-bai-toan-phat-trien-nguon-nhan-luc-viet-nam-thich-ung-voi-ky-nguyen-ai-post984489.html