Tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 320 năm 2025 đang lấy ý kiến, Bộ Tài chính đề xuất không áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt khi doanh nghiệp trả lương cho người lao động làm việc hoặc thanh toán tiền cho cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn trong 3 trường hợp.

Một là lập bảng kê khi mua hàng hóa, dịch vụ của người dân (bao gồm hộ gia đình, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế). Khi mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ gia đình (bao gồm hộ, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế), doanh nghiệp sẽ lập bảng kê thay cho hóa đơn đầu vào.

Trường hợp doanh nghiệp mua của cá nhân, hộ gia đình có giá trị thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên mà cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn thì để tính vào chi phí được trừ khoản chi này, doanh nghiệp không cần phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Hai là thanh toán tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp và các khoản chi khác cho người lao động.

Ba là quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô thanh toán tiền lãi cho cá nhân.

Bộ Tài chính đề xuất không áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt trong nhiều trường hợp. ẢNH: TN

Theo luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, đề xuất khá hợp lý.

Không thể áp dụng quy định giống nhau cho tất cả địa bàn trong khi điều kiện hạ tầng thanh toán, khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng và thói quen sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế.

Đây có thể xem là ngoại lệ có phạm vi rõ ràng, nhằm tháo gỡ khó khăn thực tế cho doanh nghiệp tại những địa bàn đặc thù, chứ không phải nới lỏng quy định thanh toán không dùng tiền mặt trên diện rộng.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích, hiện thực hóa đề xuất sẽ mang lại lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp, người dân ở các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Doanh nghiệp có thể thanh toán tiền mặt khi mua các sản phẩm của người dân, hay thanh toán lương cho người lao động mà vẫn được tính chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Người dân có thể tiếp tục bán hàng nhận tiền mặt, hay người lao động làm việc có thể nhận lương bằng tiền mặt, mà không phải lo lắng việc không có tài khoản ngân hàng, hay di chuyển quãng đường xa để tiếp cận ngân hàng và cây ATM để rút tiền mặt.

Ngoại lệ cần áp dụng có giới hạn, tăng hậu kiểm

Đồng tình với đề xuất, song ông Tuấn lưu ý, các doanh nghiệp có thể lợi dụng việc dễ dàng thu thập căn cước công dân của người dân để lập khống bảng kê thu mua hàng hóa, lập khống hồ sơ lương, không kiểm chứng được khi thanh toán bằng tiền mặt trên thực tế, dẫn tới giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.

Cơ quan thuế cần tăng cường kiểm tra, hậu kiểm để bảo đảm các giao dịch thực tế, ngăn ngừa hành vi lợi dụng chính sách nhằm trốn thuế. ẢNH: NGỌC THẮNG

Trước đây, đã từng xảy ra vụ việc tương tự tại doanh nghiệp tư nhân Tuấn Dung (trụ sở tại tỉnh Tây Ninh). Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế) đã lập chuyên đề thanh tra, kiểm tra thuế và giao nhiệm vụ cho các cục thuế địa phương nhằm tăng cường xác minh các trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ bằng hình thức lập bảng kê thu mua hàng hóa.

"Việc sửa đổi quy định cho phép 3 trường hợp không phải áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đặt ra bài toán chi phí giám sát nghĩa vụ thuế của cơ quan thuế.

Cơ quan thuế sẽ phải tốn nhiều thời gian hơn khi xác minh việc mua - bán trên thực tế của các doanh nghiệp sử dụng bảng kê khi mua hàng hóa của người dân, hay xử lý các trường hợp kê khống chi phí lương xảy ra tại doanh nghiệp", ông Tuấn nhấn mạnh.

Ông Được cũng trăn trở, bỏ yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt có thể phát sinh kẽ hở trong quản lý thuế, nhất là với hoạt động doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ từ cá nhân, hộ gia đình.

Cần lưu ý trường hợp doanh nghiệp lợi dụng chính sách, hình thành các hộ kinh doanh, hộ gia đình "chân rết" tại địa bàn được hưởng ngoại lệ để hợp thức hóa đầu vào, nguồn gốc hàng hóa hoặc chi phí.

Vì vậy, cùng với tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, cơ quan thuế phải tăng cường kiểm tra, hậu kiểm để bảo đảm các giao dịch thực tế, ngăn ngừa hành vi lợi dụng chính sách nhằm trốn thuế.

Về lâu dài, ông Được cho rằng, mục tiêu vẫn là thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, phát triển kinh tế số. Chính sách ngoại lệ cần được áp dụng có giới hạn, có thể rà soát định kỳ để điều chỉnh khi điều kiện hạ tầng và khả năng tiếp cận thanh toán của người dân tại các địa bàn này được cải thiện.

Theo Đan Thanh/Thanh niên

https://thanhnien.vn/mien-thanh-toan-khong-dung-tien-mat-khi-tra-luong-mua-hang-lo-luon-lach-tron-thue-185260831174409323.htm