Căn cứ nội dung bạn đọc hỏi, Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh (Đoàn Luật sư Bắc Ninh), Công ty Luật TNHH QR Law, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh tư vấn về nội dung này như sau:

Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh

Thứ nhất, việc cha mẹ đã chết nhưng trước đó đã tặng cho đất cho một người con thì các con khác đương nhiên không được chia thừa kế. Muốn yêu cầu chia thừa kế, trước hết phải chứng minh tại thời điểm cha mẹ chết, quyền sử dụng đất vẫn thuộc về cha mẹ. Ngược lại, nếu việc tặng cho đã được thực hiện hợp pháp và người con đã được cấp Giấy chứng nhận thì về nguyên tắc, đất đã không còn là di sản để chia. Pháp luật đất đai cũng ghi nhận việc tặng cho quyền sử dụng đất là một trường hợp làm phát sinh đăng ký biến động. 

Thứ hai, người con được cho đất cần chứng minh việc được tặng cho quyền sử dụng đất bằng tài liệu: Hợp đồng/văn bản tặng cho quyền sử dụng đất; Hồ sơ kê khai, đăng ký cấp Giấy chứng nhận…

Thứ ba, người con khác vẫn có quyền khởi kiện nếu cho rằng việc cấp sổ hoặc việc tặng cho là không hợp pháp. Chẳng hạn, có căn cứ cho rằng cha mẹ chưa từng tặng cho, chữ ký bị giả mạo, cha mẹ không có đầy đủ năng lực hành vi, việc tặng cho không tuân thủ hình thức pháp luật hoặc việc cấp Giấy chứng nhận có sai phạm. Khi đó có thể yêu cầu Tòa án xem xét tuyên hợp đồng tặng cho vô hiệu, hủy Giấy chứng nhận và giải quyết quyền thừa kế, tùy từng trường hợp.

Thứ tư, cần phân biệt “khiếu nại” và “khởi kiện”. Nếu cho rằng cơ quan nhà nước cấp Giấy chứng nhận không đúng quy định, có thể thực hiện quyền khiếu nại theo quy định pháp luật. Nếu mục tiêu chính là xác định đất có phải di sản để chia hay không, thì bạn cần khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền nơi có bất động sản, yêu cầu giải quyết tranh chấp thừa kế. Khi khởi kiện nên chuẩn bị: Giấy chứng tử của cha mẹ, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài liệu về nguồn gốc đất, tài liệu về việc tặng cho/cấp sổ và các chứng cứ cho thấy việc tặng cho hoặc cấp sổ có vấn đề.

Bạn cần lưu ý về thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Tóm lại: Việc cha, mẹ tặng cho đất cho một trong các người con thì không bắt buộc phải thông báo cho các người con còn lại biết. Mấu chốt là phải xác định cha mẹ đã thực sự tặng cho đất trước khi chết hay chưa, việc tặng cho có hợp pháp hay không. Nếu có căn cứ xác định việc tặng cho không đúng quy định, những người con con lại vẫn có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét lại.

Duy Phách