Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan về Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Dự cuộc họp có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp; Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn; Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; đại diện Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương và Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, giai đoạn 2021-2025, Việt Nam chịu ảnh hưởng của 21/22 loại hình thiên tai, làm 1.455 người chết và mất tích, gây thiệt hại kinh tế trên 230.000 tỷ đồng, đặc biệt nghiêm trọng trong hai năm 2024-2025.

Trong 9 tháng năm 2026, thiệt hại do thiên tai đã giảm rõ rệt. Tuy nhiên, những tháng cuối năm là cao điểm mưa lũ tại miền Trung, do đó, các bộ, ngành, địa phương tuyệt đối không được chủ quan, phải chủ động triển khai các phương án phòng ngừa, ứng phó.

Đánh giá Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chuẩn bị kỹ lưỡng dự thảo Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030, tổng hợp, tiếp thu ý kiến các bộ, ngành, địa phương và chuyên gia, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan tiếp tục thảo luận, thống nhất những vấn đề còn ý kiến khác nhau, bảo đảm các nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi, có thể triển khai hiệu quả ngay sau khi Kế hoạch được ban hành.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp báo cáo tại cuộc họp - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Khắc phục những hạn chế trong công tác phòng, chống thiên tai

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về phòng, chống thiên tai từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý cho công tác quản lý và tổ chức thực hiện.

Công tác dự báo, cảnh báo được đẩy mạnh theo hướng hiện đại hóa, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ. Việc quản lý đô thị, nông thôn, nhất là các khu vực lòng, bờ sông, bờ biển, được chú trọng; hoạt động thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực tài nguyên nước, thủy lợi và phòng, chống thiên tai được tăng cường.

Cùng với đó, công tác quản lý, trồng, phục hồi và bảo vệ rừng ngập mặn ven biển được đẩy mạnh. Việc di dời nhà ở, công trình tại các khu vực thường xuyên bị ngập lụt, sạt lở từng bước được triển khai. Các quy hoạch ngành quốc gia liên quan đến phòng, chống thiên tai đã được hoàn thành; kế hoạch, phương án ứng phó thường xuyên được rà soát, cập nhật.

Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Một số quy định pháp luật chưa phù hợp với thực tiễn; cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa, nhất là sự tham gia của khu vực tư nhân, chưa hoàn thiện. Việc xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và định mức kinh tế - kỹ thuật liên quan còn chậm.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực phục vụ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống cơ sở dữ liệu, công cụ hỗ trợ ra quyết định còn thiếu; lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm, nhất là ở cấp cơ sở.

Hạ tầng phòng, chống thiên tai tại nhiều nơi chưa bảo đảm an toàn theo mức thiết kế. Nhiều công trình thủy lợi được xây dựng từ lâu chưa được củng cố, duy tu thường xuyên; một số đoạn đê từ cấp III trở lên chưa đủ cao trình, thân đê mảnh. Nhiều khu vực bờ sông, bờ biển bị sạt lở nhưng chưa có kinh phí xử lý.

Bên cạnh đó, việc lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương còn chung chung, thiếu cụ thể.

Đại diện các bộ, ngành phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia đến năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng dự thảo Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 theo quy định của Luật Phòng, chống thiên tai.

Dự thảo tập trung giải quyết những nhiệm vụ tổng thể, có phạm vi ảnh hưởng rộng, liên ngành, liên vùng, liên tỉnh; ưu tiên các dự án quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc vượt quá khả năng nguồn lực của địa phương.

Kế hoạch xác định 8 nhóm nội dung, biện pháp tổng thể, gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; nâng cao nhận thức, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; nâng cao năng lực lực lượng phòng, chống thiên tai; hiện đại hóa dự báo, cảnh báo; điều tra cơ bản, rà soát quy hoạch và phương án ứng phó; phát triển khoa học, công nghệ; tăng cường hợp tác quốc tế và đầu tư nâng cấp công trình phòng, chống thiên tai.

Đối với các loại hình thiên tai chủ yếu, dự thảo tập trung vào phòng, chống bão mạnh, siêu bão; quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông; phòng, chống lũ quét, sạt lở đất, sạt lở bờ sông, bờ biển; hạn hán và xâm nhập mặn.

Nâng cao năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa thiên tai

Thảo luận tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, phòng, chống thiên tai liên quan đến tất cả các ngành, lĩnh vực. Do đó, cần huy động nguồn lực toàn xã hội, lồng ghép nhiệm vụ phòng, chống thiên tai vào phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa, ứng phó.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, các nhiệm vụ, giải pháp phải được xây dựng trên cơ sở tính toán quy mô, cân đối nguồn lực và khả năng đáp ứng trong thực tế, bảo đảm tính khả thi, nhất là khả năng tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu kết luận cuộc họp - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Từ thực tiễn các đợt thiên tai gần đây, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho rằng, biến đổi khí hậu diễn biến nhanh, cực đoan, vượt xa nhiều kịch bản và tiêu chuẩn thiết kế trước đây. Gió bão cường độ lớn gây hư hỏng công trình, trong khi mực nước lũ vượt mức lịch sử làm ngập sâu các tuyến quốc lộ, cao tốc, cuốn trôi trụ điện, cáp viễn thông.

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn đề nghị nghiên cứu, ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng phù hợp với diễn biến thời tiết cực đoan; số hóa, công bố chính xác dữ liệu quan trắc về cấp gió, đỉnh lũ, động đất, sạt lở, làm căn cứ để các đơn vị tính toán, thiết kế công trình giao thông và hạ tầng đô thị thích ứng với thiên tai.

Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu đầu tư công nghệ, thiết bị hiện đại phục vụ dự báo khí tượng, chuyển từ dự báo chung sang cảnh báo cụ thể theo từng khu vực, thời điểm, gắn với trách nhiệm của cơ quan dự báo.

Về phòng ngừa, Thượng tướng Phạm Trường Sơn đề nghị chủ động quy hoạch, kiên quyết di dời dân cư khỏi khu vực nguy cơ cao, không để người dân xây dựng nhà ở tại các sườn đồi nguy hiểm; nhân rộng mô hình công trình đa dụng phục vụ tránh trú thiên tai, như nhà văn hóa cộng đồng tránh lũ tại các vùng trũng ở thành phố Huế.

Cùng với đó, cần kiểm soát chặt chẽ quy trình vận hành, xả lũ hồ thủy điện, phân định rõ trách nhiệm giữa địa phương, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Khẳng định Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xác định phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình, Thượng tướng Phạm Trường Sơn cho biết, quân đội quán triệt phương châm chủ động đi trước, đến trước với nhân dân, chuẩn bị phương án từ sớm. Tại các địa bàn xung yếu có nguy cơ bị chia cắt, cô lập, lực lượng quân đội đã chủ động bố trí lương thực, thực phẩm, trong đó có hàng chục tấn gạo, để kịp thời hỗ trợ người dân khi xảy ra thiên tai.

Nhận diện đầy đủ nguy cơ, nâng cao năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khẩn trương xây dựng dự thảo Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, đồng thời tổng hợp, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương và chuyên gia.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc hoàn thiện và triển khai Kế hoạch có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh Việt Nam có đặc điểm địa lý, điều kiện tự nhiên khiến gần như phải đối mặt với tất cả các loại hình thiên tai trên thế giới, trong khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, khốc liệt, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Do đó, Kế hoạch phải nhận diện đầy đủ những tồn tại, thách thức, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; tập trung khắc phục các điểm nghẽn, đề ra nhiệm vụ, giải pháp thực chất, có tính khả thi và hiệu quả khi triển khai.

Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung giải quyết sáu nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, nhận diện rõ những tồn tại, thách thức và trách nhiệm trong phòng, chống thiên tai. Kế hoạch phải chỉ ra đầy đủ, cụ thể những bất cập cần khắc phục, trước hết là làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả dự báo, cảnh báo thiên tai. Những hệ thống quan trắc, dự báo chưa đáp ứng yêu cầu phải được đầu tư, nâng cấp, bảo đảm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời để người dân chủ động ứng phó.

"Không chỉ dừng lại ở mức dự báo chung chung nữa, mà phải là thông báo cụ thể, chính xác để người dân nắm bắt được", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ ba, khắc phục những bất cập, mâu thuẫn trong công tác quy hoạch. Việc lập và tổ chức thực hiện quy hoạch, nhất là quy hoạch hạ tầng giao thông, xây dựng, phải gắn chặt với yêu cầu thoát lũ và phòng, chống thiên tai, không để các dự án phát triển làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.

Thứ tư, đổi mới phương thức triển khai, rà soát cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực. Phải phân định rõ lực lượng chuyên trách, bán chuyên trách và lực lượng tại chỗ; xây dựng lực lượng nòng cốt đủ năng lực xung kích, đồng thời có lực lượng dự bị, dân quân sẵn sàng hỗ trợ khi xảy ra thiên tai.

Thứ năm, bảo đảm tính lưỡng dụng của hạ tầng phòng, chống thiên tai. Các công trình hồ chứa, đê điều, khu neo đậu tránh trú bão vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa phải sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu ứng dụng công nghệ hiện đại, trong đó có thiết bị bay không người lái (UAV), phục vụ tìm kiếm cứu nạn, tiếp tế lương thực cho các khu vực bị chia cắt, cô lập mà trực thăng khó tiếp cận.

Thứ sáu, đổi mới công tác thông tin, truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng. Thông tin cảnh báo phải ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, giúp người dân nhận biết rõ mức độ nguy hiểm để chủ động bảo vệ người và tài sản, kê cao đồ đạc, thu dọn tài sản và sơ tán khi cần thiết.

Phó Thủ tướng đề nghị các cơ quan tập trung nhận diện, giải quyết 6 nhóm vấn đề trọng tâm - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Tập trung giải quyết những vấn đề tổng thể trong phòng, chống thiên tai

Về định hướng hoàn thiện Kế hoạch, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, bổ sung theo hướng tập trung giải quyết những vấn đề tổng thể mang tầm chiến lược quốc gia, liên ngành, liên vùng, liên tỉnh; phân định rõ nhiệm vụ của Trung ương và chính quyền địa phương.

Việc nhận diện nguy cơ phải gắn với đặc thù từng vùng, từng địa bàn, không liệt kê chung chung các loại hình thiên tai. Trong đó, miền Trung tập trung vào bão mạnh, mưa lớn, ngập lụt sâu; miền núi phía bắc chú trọng lũ ống, lũ quét, sạt lở đất đá; miền Nam và Đồng bằng sông Cửu Long tập trung vào hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển và sụt lún.

Phó Thủ tướng yêu cầu quy định rõ trách nhiệm lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào tất cả các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự án đầu tư công trình của từng địa phương.

Đối với kịch bản ứng phó, cần xây dựng phương án rõ ràng, ngắn gọn, thực chất cho từng loại hình thiên tai chủ yếu, bám sát ba giai đoạn: phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả.

Về hoàn thiện thể chế, chính sách, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp thu ý kiến của Bộ Tư pháp, rà soát, lựa chọn kỹ danh mục văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung. Chỉ đưa vào Kế hoạch những dự án luật, nghị định thực sự liên quan đến công tác phòng, chống thiên tai, bám sát Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời xác định rõ những chính sách trọng tâm cần tháo gỡ.

Về an toàn hồ đập, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công Thương rà soát tổng thể hiện trạng các hồ chứa thủy lợi, thủy điện; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy trình vận hành liên hồ chứa, vừa bảo đảm mục tiêu phát điện, tích nước tưới tiêu, vừa đáp ứng yêu cầu cắt giảm lũ, bảo đảm an toàn cho hạ du.

Các địa phương phải xây dựng kịch bản xả lũ chi tiết đến tận thôn, xóm, bảo đảm người dân được cảnh báo và sơ tán kịp thời.

Trước mắt, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành, địa phương khẩn trương chuẩn bị đầy đủ phương án ứng phó với các đợt mưa bão, áp thấp nhiệt đới trong những tháng cuối năm; chủ động phòng ngừa, giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về tính mạng và tài sản của nhân dân.

Theo Gia Huy/Báo Điện tử Chính phủ

https://baochinhphu.vn/pho-thu-tuong-ho-quoc-dung-xay-dung-kich-ban-cu-the-chu-dong-ung-pho-tung-loai-hinh-thien-tai-10226102212204267.htm