Nhân dịp kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 18/11, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội tổ chức triển lãm “Khu di tích Cổ Loa - Trung tâm hội tụ văn minh sông Hồng”.

Cắt băng khai mạc triển lãm. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)
Triển lãm giới thiệu những thành tựu nổi bật về lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc và văn hóa của Cổ Loa; qua đó góp phần làm sáng tỏ vai trò của khu di tích trong tiến trình phát triển của văn minh sông Hồng, đồng thời lan tỏa ý thức trân trọng, gìn giữ di sản trong cộng đồng.
Nội dung triển lãm được xây dựng theo ba chủ đề, tạo thành một mạch giới thiệu từ nền tảng văn hóa của cư dân Việt cổ, những thành tựu của kinh đô Âu Lạc đến vị trí và triển vọng của Cổ Loa trong hệ thống di sản thế giới.
Chủ đề 1 “Dòng chảy văn minh sông Hồng”, giới thiệu những dấu tích văn hóa khảo cổ tiêu biểu được phát hiện tại Cổ Loa, phản ánh lịch sử cư trú và quá trình phát triển của các cộng đồng cư dân trên vùng đất này từ thời tiền sử đến giai đoạn hình thành nhà nước Âu Lạc. Thông qua hệ thống di tích và di vật khảo cổ qua các thời kỳ văn hóa, công chúng có thể tìm hiểu đời sống sinh hoạt, hoạt động sản xuất, kỹ thuật chế tác và những thành tựu sáng tạo của cư dân Việt cổ. Các tư liệu khảo cổ góp phần nhận diện những lớp trầm tích văn hóa, cho thấy Cổ Loa là một địa điểm quan trọng trong nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của văn minh sông Hồng.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phát biểu tại triển lãm. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)
Chủ đề 2 “Kinh đô Cổ Loa - Thành tựu của nhà nước Âu Lạc”, tập trung làm rõ những thành tựu nổi bật của kinh đô Cổ Loa dưới thời An Dương Vương, chủ đề giới thiệu hệ thống thành lũy, hào nước, mạng lưới sông ngòi và các dấu tích khảo cổ liên quan đến hoạt động luyện kim, chế tác vũ khí, tổ chức phòng thủ. Với quy mô và cấu trúc đặc biệt, hệ thống thành lũy Cổ Loa cho thấy trình độ quy hoạch không gian, kỹ thuật xây dựng và khả năng tổ chức, huy động nguồn lực của cư dân Âu Lạc. Bên cạnh chức năng phòng thủ, cấu trúc kinh đô còn phản ánh tư duy tổ chức không gian chính trị, quân sự và đời sống xã hội của một nhà nước thời kỳ đầu dựng nước. Những thành tựu này là minh chứng quan trọng cho bước phát triển của kỹ thuật, tổ chức xã hội và năng lực quản lý cộng đồng trong lịch sử Việt Nam.
Chủ đề 3 “Cổ Loa trong dòng chảy di sản thế giới”, giới thiệu những giá trị lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc và cảnh quan văn hóa làm nên vị thế riêng của Cổ Loa trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam và quốc tế. Từ dấu tích của một kinh đô cổ đến những bằng chứng vật chất về trình độ phát triển của cư dân Việt cổ, Cổ Loa chứa đựng nhiều tư liệu có ý nghĩa đối với việc nghiên cứu lịch sử hình thành nhà nước và sự phát triển của các trung tâm quyền lực thời kỳ đầu ở khu vực Đông Nam Á. Việc đặt Cổ Loa trong bối cảnh rộng hơn của các di sản và trung tâm lịch sử trong khu vực góp phần nhận diện những đặc trưng, giá trị riêng có của khu di tích. Đồng thời, chủ đề đề cập đến hành trình xây dựng hồ sơ đề cử Di sản Thế giới, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn, tính xác thực và tăng cường hiệu quả quản lý, bảo vệ di sản trong quá trình hướng tới mục tiêu ghi danh UNESCO.

Các em học sinh tham quan triển lãm. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)
Thông qua ba chủ đề, triển lãm mang đến một cách tiếp cận có hệ thống về lịch sử và các giá trị của Khu di tích Cổ Loa, từ những lớp văn hóa khảo cổ đến thành tựu xây dựng kinh đô của nhà nước Âu Lạc và những giá trị di sản có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quốc gia. Qua đó, công chúng có thêm cơ hội tìm hiểu về một giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc, nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của Cổ Loa trong dòng chảy văn minh sông Hồng và ý nghĩa của việc bảo tồn di sản đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.
Phát biểu khai mạc triển lãm, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội cho biết, triển lãm “Khu di tích Cổ Loa - Trung tâm hội tụ văn minh sông Hồng” là hoạt động văn hóa có ý nghĩa thiết thực, góp phần giới thiệu, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học đặc sắc của Cổ Loa - vùng đất gắn liền với buổi đầu dựng nước của dân tộc, nơi hội tụ và kết tinh những thành tựu tiêu biểu của nền văn minh sông Hồng.
Đặc biệt, triển lãm được tổ chức trong bối cảnh Quần thể di tích Thành Cổ Loa được đưa vào Danh sách dự kiến Di sản Thế giới của UNESCO trong tháng 10/2026. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn mới trong quá trình nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Cổ Loa.
Ông Nguyễn Thanh Quang cho rằng, các tư liệu, hình ảnh, kết quả nghiên cứu khảo cổ học và hình thức trưng bày trực quan tại triển lãm sẽ góp phần giúp công chúng hiểu sâu sắc hơn về Cổ Loa - không chỉ là một kinh đô cổ mà còn là minh chứng sinh động cho sức sáng tạo, ý chí tự chủ và truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Tại lễ khai mạc triển lãm, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam khẳng định: Khu di tích Cổ Loa là nơi kết tinh tổng hòa giữa các giá trị văn hóa với cảnh quan thiên nhiên; giữa điều kiện tự nhiên với các công trình kiến trúc; giữa các di tích lịch sử văn hóa, đời sống tín ngưỡng, tâm linh với hoạt động xã hội của các tầng lớp cư dân và sinh kế của con người. Đây không chỉ là niềm tự hào của Hà Nội-Việt Nam mà còn là di sản văn hóa độc đáo, đặc sắc của châu Á và nhân loại.
“Chính từ không gian văn hóa-di sản này, những tư tưởng lớn, giá trị liên-xuyên thời gian mang tầm nhân loại về tinh thần hòa hợp giữa con người với thiên nhiên; khát vọng hòa bình, tinh thần sáng tạo, lòng khoan dung và tình nhân ái,… đã trở thành các giá trị chung, sâu bền của nhiều nền văn hóa”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim nhấn mạnh.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kim, triển lãm “Khu di tích Cổ Loa - Trung tâm hội tụ văn minh sông Hồng” với gần 200 tài liệu, hình ảnh, bước đầu giới thiệu một cách hệ thống những giá trị tiêu biểu của Cổ Loa. Từ bảo tồn đến phát huy, Cổ Loa đang từng bước khẳng định sức sống của một di sản có giá trị nổi bật. Những thành quả trong nghiên cứu, khảo cổ, bảo tồn và tôn tạo đã góp phần gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa và khảo cổ độc đáo của di tích. Cùng với đó, giáo dục di sản, trưng bày, triển lãm và du lịch văn hóa ngày càng được đẩy mạnh, tạo cơ hội để cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, khám phá, hiểu và tiếp nối những giá trị của Cổ Loa.
Khu di tích Cổ Loa (xã Đông Anh, thành phố Hà Nội) là một di sản lịch sử, văn hóa đặc biệt, gắn liền với kinh đô của nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương. Không chỉ lưu giữ những dấu tích quan trọng của một trung tâm quyền lực thời kỳ đầu dựng nước, Cổ Loa còn phản ánh quá trình hình thành, phát triển và những thành tựu sáng tạo của cộng đồng cư dân Việt cổ qua nhiều thời kỳ. Hệ thống thành lũy, hào nước, di tích khảo cổ, công trình kiến trúc tín ngưỡng cùng các giá trị văn hóa phi vật thể đã tạo nên diện mạo đặc sắc của một không gian di sản có chiều sâu lịch sử và văn hóa. Tháng 10/2026, Khu di tích Cổ Loa đã được đưa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới của UNESCO. Đây là kết quả bước đầu của quá trình nghiên cứu, xây dựng hồ sơ với sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị và giới chuyên môn; đồng thời tạo tiền đề cho việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản thế giới trong những năm tiếp theo. |
Theo Phương Thảo/ Báo Nhân Dân
https://nhandan.vn/khai-mac-trien-lam-khu-di-tich-co-loa-trung-tam-hoi-tu-van-minh-song-hong-post1003496.html