Sáng 9.9, Ủy ban Tư pháp Quốc hội họp phiên toàn thể thứ 7, thẩm tra các báo cáo về công tác tư pháp; phòng, chống tham nhũng năm 2022 của Chính phủ.

Trình bày báo cáo nêu ý kiến thẩm tra, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Mạnh Cường ghi nhận nhiều kết quả đạt được trong công tác phòng, chống tham nhũng, song cho rằng, việc thực hiện một số giải pháp phòng ngừa tham nhũng còn có những hạn chế.

Theo ông Cường, tại nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương, người đứng đầu chưa quan tâm thực hiện đầy đủ các quy định về công khai, minh bạch trong tổ chức, hoạt động và trách nhiệm giải trình; vẫn còn để xảy ra nhiều vi phạm trong việc thực hiện các quy định về công khai, minh bạch…

Đáng chú ý, ông Cường nêu, tình trạng lợi dụng kẽ hở về cơ chế, chính sách, pháp luật, vị trí công tác để nhũng nhiễu, tiêu cực, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp còn diễn ra ở nhiều lĩnh vực; hiện tượng người dân phải “lót tay” trong giải quyết công việc… là thực trạng xảy ra đã nhiều năm nhưng chưa được ngăn chặn kịp thời.

Với công tác thanh tra, kiểm toán nhà nước, ông Cường cho rằng, thời gian qua đã phát hiện sai phạm và kiến nghị thu hồi cho nhà nước hàng chục nghìn tỉ đồng, hàng chục nghìn héc ta đất; xử lý nhiều tổ chức, cá nhân vi phạm; kịp thời chuyển những vụ việc có dấu hiệu tội phạm được phát hiện cho cơ quan điều tra.

Tuy nhiên, ông Cường cho hay, vẫn còn trường hợp các cơ quan thanh tra tại địa phương sau khi tiến hành thanh tra không phát hiện được vi phạm hoặc không chuyển vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra, chỉ đến khi Thanh tra Chính phủ hoặc Ủy ban Kiểm tra T.Ư tiến hành thanh tra, kiểm tra lại thì các vi phạm này mới được phát hiện để chuyển cho cơ quan điều tra.

Rất ít vụ tham nhũng được phát hiện qua tự kiểm tra

Về công tác phát hiện, xử lý tham nhũng, ông Cường đánh giá, có bước đột phá mạnh mẽ.

“Đặc biệt, nhiều hành vi tham nhũng trước đây rất ít được phát hiện như nhận hối lộ, đưa hối lộ… đã được khám phá, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời; tăng cường phối hợp, tích cực đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vụ án tham nhũng; khởi tố mới nhiều vụ án, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm minh, công khai các đối tượng sai phạm, trong đó có nhiều cán bộ cao cấp thuộc diện T.Ư quản lý…”.

Đơn cử là ông Chu Ngọc Anh, cựu Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cựu Chủ tịch UBND TP.Hà Nội, và ông Nguyễn Thanh Long, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, bị khởi tố vì liên quan đến vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần công nghệ Việt Á...

Công tác tự kiểm tra, tự phát hiện tham nhũng trong nội bộ chưa chuyển biến, rất ít vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện qua tự kiểm tra.

Ngoài ra, kết quả công tác thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án tham nhũng, kinh tế tuy có chuyển biến rất tích cực, đặc biệt là trong giai đoạn điều tra, nhưng giai đoạn thi hành án, tỷ lệ này còn chưa cao, nhất là đối với số phải thi hành về tiền.

Nhiều vụ án tham nhũng gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Đánh giá chung, ông Cường cho biết, năm 2022, tội phạm về kinh tế, tham nhũng gắn với “lợi ích nhóm” có chiều hướng gia tăng; nhiều vụ án tham nhũng gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nhất là trong các lĩnh vực y tế, đất đai, đấu thầu, đấu giá, chứng khoán… xảy ra ở cả khu vực nhà nước và khu vực ngoài nhà nước.

Báo cáo do ông Cường trình bày dẫn chứng, điển hình như vụ án lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, nhận hối lộ xảy ra tại các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng; vụ án xảy ra tại Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao); vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần tiến bộ Quốc tế (AIC); vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần công nghệ Việt Á; vụ án xảy ra ở Tập đoàn FLC; vụ án xảy ra ở Tập đoàn Tân Hoàng Minh...

Ngoài ra, tình trạng móc nối, tiếp tay của cán bộ nhà nước với doanh nghiệp để trục lợi, chiếm đoạt tài sản của nhà nước còn diễn ra nhiều ở một số lĩnh vực như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, quản lý thuế, hải quan…

Tình hình tội phạm tham nhũng trong cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan có nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng tiếp tục có những diễn biến phức tạp.