Thiết bị bay không người lái drone giao kiện hàng điện thoại trong buổi thử nghiệm ở TP.HCM mới đây - Ảnh: TRỌNG NHÂN

Ngày 5-1-2026 vừa qua, TP.HCM triển khai chương trình thử nghiệm thiết bị bay không người lái trong hoạt động giao hàng, cho thấy công nghệ này đã đi qua giai đoạn "trình diễn" và bắt đầu đối mặt với bài toán ứng dụng thực tế.

Drone phải luôn biết mình đang ở đâu

Khi drone giao hàng bắt đầu bước ra khỏi phòng thí nghiệm để tiến vào không gian đô thị, tiêu chí quan trọng nhất không còn nằm ở tốc độ hay tải trọng, mà là mức độ an toàn khi bay trên đầu con người.

Khác với drone quay phim hay drone giải trí, drone giao hàng phải hoạt động liên tục, mang theo hàng hóa và di chuyển trong môi trường dày đặc nhà cửa, dây điện, phương tiện và người đi bộ.

Nền tảng đầu tiên của một drone giao hàng an toàn là khả năng định vị với độ chính xác cao. GPS dân dụng với sai số vài mét là chưa đủ trong đô thị, nơi chỉ cần lệch một chút cũng có thể bay sang mái nhà bên cạnh hoặc trượt khỏi khu vực hạ cánh an toàn.

Vì vậy, drone giao hàng hiện đại phải kết hợp nhiều nguồn dữ liệu: định vị vệ tinh, cảm biến quán tính, đối sánh bản đồ 3D, cùng với camera, radar, lidar và các cảm biến khoảng cách. Tất cả tạo nên một "bức tranh không gian ba chiều" được cập nhật liên tục theo thời gian thực.

Điểm quan trọng không chỉ là phát hiện vật cản, mà là hiểu bối cảnh bên dưới: đâu là con người, đâu là phương tiện đang di chuyển, đâu là vật thể tĩnh.

Nhờ thị giác máy tính, drone có thể đánh giá mức độ rủi ro của từng tình huống. Nếu khu vực hạ cánh xuất hiện người, hệ thống có thể giữ độ cao, dịch chuyển sang vị trí khác hoặc hủy thao tác hạ cánh, thay vì tiếp tục thực hiện một cách máy móc.

Cách drone bảo đảm an toàn khi bay

Khối lượng dữ liệu từ camera, radar và các cảm biến trên drone là quá lớn để gửi về trung tâm xử lý rồi chờ phản hồi. Trong môi trường đô thị, chỉ một độ trễ nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm. Vì vậy, drone giao hàng buộc phải "tự suy nghĩ" ngay trên thiết bị, dùng AI để phân tích không gian bay và đưa ra quyết định gần như tức thì.

Thay vì bay theo một kịch bản cố định, quỹ đạo của drone luôn được cập nhật liên tục. Khi gặp gió mạnh, xuất hiện vật cản hoặc khu vực hạ cánh không còn an toàn, hệ thống sẽ tự động đổi hướng hoặc hủy thao tác tiếp đất. Về bản chất, drone hoạt động như một hệ thống tự hành luôn quan sát và phản ứng với môi trường xung quanh.

Tuy nhiên ngay cả khi phần mềm hoạt động tốt, rủi ro phần cứng vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn: pin có thể suy giảm, động cơ có thể gặp trục trặc, hoặc hệ thống điều khiển có thể lỗi. Vì vậy drone giao hàng không được thiết kế theo kiểu "hỏng là rơi", mà sử dụng kiến trúc an toàn nhiều lớp. 

Trong trường hợp có sự cố nghiêm trọng như mất kết nối hay lỗi hệ thống, drone sẽ kích hoạt chế độ an toàn hoặc hạ cánh khẩn cấp có kiểm soát, nhằm giảm thiểu rủi ro cho con người bên dưới.

Nhìn tổng thể, drone giao hàng an toàn không đơn thuần là một "chiếc máy bay nhỏ", mà là một hệ thống robot tự hành phức tạp, được thiết kế xoay quanh bài toán an toàn.

Chỉ khi các lớp công nghệ từ định vị chính xác, nhận thức không gian, trí tuệ nhân tạo thời gian thực đến kiến trúc an toàn đa tầng được tích hợp chặt chẽ, drone giao hàng mới có thể thực sự bước vào đô thị như một phương tiện vận chuyển mới, thay vì chỉ là những chuyến bay thử nghiệm trên đầu con người.

Theo Song Trí/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/drone-giao-hang-can-nhung-cong-nghe-gi-de-khong-roi-trung-nguoi-20260109150747214.htm