Phụ huynh cần trao đổi cởi mở để bảo vệ trẻ khi sử dụng máy tính, điện thoại.

Nhận diện ba hình thức lừa đảo phổ biến

Việc học trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt với học sinh các cấp. Không gian mạng vì thế trở thành môi trường học tập quen thuộc nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do còn hạn chế về kỹ năng số, thiếu kinh nghiệm nhận diện thông tin xấu độc và dễ tin vào các nguồn thông tin trên mạng, nhiều học sinh đã trở thành mục tiêu mà các đối tượng lừa đảo nhắm tới. Thực tế cho thấy, các hành vi lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, núp bóng các hoạt động học tập, đào tạo và hỗ trợ giáo dục, gây ảnh hưởng không nhỏ đến an toàn thông tin, tài sản và tâm lý của học sinh cũng như phụ huynh.

Trước thực trạng đó, việc nhận diện rõ các hình thức lừa đảo phổ biến là bước quan trọng giúp học sinh chủ động phòng tránh và tự bảo vệ mình khi học trực tuyến.

Trước hết, hình thức lừa đảo phổ biến nhất là lừa đảo email và tin nhắn mạo danh. Thủ đoạn lừa đảo thường dùng là gửi email hoặc tin nhắn giả mạo, mạo danh các tổ chức uy tín như ngân hàng, Chính phủ, lãnh đạo trường học… để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, thông tin đăng nhập hoặc thực hiện giao dịch tài chính.

Để nhận biết các email, tin nhắn lừa đảo, phụ huynh, học sinh cần lưu ý địa chỉ email người gửi không chính thức hoặc có sự thay đổi nhỏ so với địa chỉ thực qua các dấu hiệu như có nhiều lỗi chính tả, yêu cầu khẩn cấp không cần thiết hoặc không hợp lý...

Thứ hai, hình thức lừa đảo qua điện thoại và mạng xã hội để thu thập thông tin cá nhân. Theo đó, học sinh có thể nhận được các cuộc gọi tự xưng là giáo viên, nhân viên trường học, trung tâm dạy thêm… để yêu cầu thông tin đăng nhập hoặc thông tin cá nhân để cập nhật hồ sơ, xác thực thông tin lớp học online.

Mạng xã hội là một kênh phổ biến mà các hành vi lừa đảo thường xuyên xảy ra. Theo đó, có hàng loạt tài khoản, trang web giả mạo nhằm mục đích lừa đảo thông tin cá nhân học sinh hoặc phát tán phần mềm độc hại.

Nhiều trường hợp, học sinh sẽ vô tình tải phần mềm độc hại từ trang web không đáng tin cậy khiến máy tính, điện thoại… bị nhiễm virus, khiến kẻ lừa đảo tấn công vào máy tính và lấy cắp thông tin cá nhân, thông tin đăng nhập.

Qua đó, các đối tượng lừa đảo sẽ tiếp cận nạn nhân, từng bước tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản.

Thứ ba, giả mạo các cơ hội đào tạo và học bổng. Trong quá trình tìm kiếm học liệu, có không ít kẻ lừa đảo trên mạng sẽ mạo danh là tổ chức cung cấp cơ hội đào tạo hoặc học bổng và có thể gửi thông báo giả mạo đến phụ huynh, học sinh, yêu cầu nộp học phí đặt cọc hoặc phí quản lý… các khóa học online.

Những tài khoản mạng xã hội này (thường là Facebook hoặc Zalo) sẽ sử dụng tên gọi giống các Trung tâm nổi tiếng, có logo, hình ảnh giáo viên, thậm chí video dạy thử.

Mặc dù lời mời chào này thường rất hấp dẫn và có vẻ chính đáng, đánh thẳng vào mong muốn học tập, nâng cao kiến thức của học sinh, sinh viên nhưng lại không có địa chỉ cụ thể, không giấy phép hoạt động rõ ràng hoặc yêu cầu thanh toán qua các phương thức không an toàn.

Bảo vệ an toàn cho học sinh trên môi trường mạng

Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đây đã ban hành Quyết định 447/QĐ-BGDĐT, trong đó đề cập đến một số lưu ý dành cho phụ huynh và giáo viên có con em, học sinh sử dụng máy tính để học trực tuyến:

Với phụ huynh, cha mẹ nên xem lại lịch sử truy cập trên máy tính của trẻ sau mỗi ngày học để biết con đã vào những trang web/ứng dụng nào, từ đó có thể có những điều chỉnh kịp thời; cân nhắc cài đặt các phần mềm quản lý máy tính, kiểm soát truy cập trên mạng để ngăn trẻ tiếp cận đến những nội dung không lành mạnh.

Phụ huynh có thể tạo thêm tài khoản phụ cho con trên máy tính và giới hạn quyền truy cập. Phụ huynh cũng nên trao đổi cởi mở với con để nắm bắt được những tình huống xấu con đang gặp phải, từ đó thiết lập các quy tắc sử dụng máy tính, điện thoại với con.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên phối hợp với giáo viên để hướng dẫn trẻ sử dụng máy tính, điện thoại có kết nối internet để tạo cơ hội tương tác an toàn với bạn bè, gia đình online ngoài giờ học. Qua đó, con trẻ sẽ nắm được cách ứng xử trên không gian mạng, phân biệt được tin giả và tin thật. Phụ huynh nên khuyến khích những hành vi giao tiếp, cư xử tốt của trẻ trên mạng, đặc biệt trong những cuộc gọi video. Ngoài ra, động viên trẻ tận dụng mạng internet để làm những việc có ích như: Tập thể dục, vận động thể chất, học làm thủ công, học nấu ăn...

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)

Theo Linh Hoàng - Quý Anh/NDO

https://nhandan.vn/nhan-dien-cac-hinh-thuc-lua-dao-tren-khong-gian-mang-doi-voi-hoc-sinh-post939408.html