Với một số mặt hàng được bày bán hiện nay, thông qua mã vạch bao bì sản phẩm và các phần mềm ứng dụng trên điện thoại di động, người tiêu dùng có thể dễ dàng nắm được những thông tin cơ bản về mặt hàng đó như nơi sản xuất, nhà phân phối, giá tham khảo... Khi áp dụng hình thức truy xuất nguồn gốc, người tiêu dùng dễ dàng tra cứu để biết rõ nguyên liệu được trồng trọt hay chăn nuôi thế nào, có sử dụng phân bón hóa học hay chất kháng sinh không, thời gian thu hoạch, điều kiện bảo quản, dây chuyền sản xuất hay khâu kiểm định chất lượng ra sao? Nói cách khác, mọi dữ liệu liên quan đến quá trình tạo ra sản phẩm đều được công khai minh bạch tới người tiêu dùng. Tại Việt Nam, cách thức truy xuất nguồn gốc hàng nông sản hiện đang được thí điểm tại các TP lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh... hứa hẹn mang lại nhiều tiện ích trong việc đảm bảo chất lượng, nguồn gốc thực phẩm.

Truy xuất nguồn gốc hàng hóa vẫn chưa phải thói quen phổ biến với nhiều người tiêu dùng

Tại Bắc Giang, việc truy xuất nguồn gốc, tìm hiểu về hàng hóa vẫn chưa phải thói quen của nhiều người, bên cạnh đó, người tiêu dùng vẫn gặp khó khăn hơn cả trong việc truy xuất nguồn gốc chất lượng, đặc biệt đối với ngành hàng thực phẩm tươi sống, nông sản. Theo chị Nguyễn Thị Cúc, phường Ngô Quyền (TP Bắc Giang) cho biết mã code sản phẩm đa số chỉ áp dụng với hàng đóng gói sẵn, đồ hộp, chứ hàng nông sản thì trong siêu thị may ra mới có một vài loại rau sạch được đóng túi in nhãn mác. “Mua rau củ hay thịt cá tôi chủ yếu xem còn tươi ngon nguyên vẹn không, tiếp đến là giá cả chứ cũng không mấy quan tâm đến xuất xứ, mua trong siêu thị còn có thể tìm hiểu chứ mua bên ngoài thì sao nắm được hết thông tin sản phẩm”.

Theo Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, để giúp người tiêu dùng yên tâm sử dụng hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm, đơn vị đã tăng cường phối hợp với các ngành chức năng như ban quản lý các chợ, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh cùng với lực lượng công an kịp thời ngăn chặn, phát hiện những chủ hàng kinh doanh những sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Tuy nhiên, trước tiên người tiêu dùng phải cân nhắc, lựa chọn kỹ lưỡng trước khi mua hàng, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng như hiện nay, công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm càng phải được đề cao.

Để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng và, nhiều nhà sản xuất đã thực hiện in mã sản phẩm riêng trên bao bì của mỗi sản phẩm để tránh hàng giả, hàng nhái đồng thời giúp khách hàng dễ tìm hiểu về thông tin hàng hóa . Cùng với việc đăng ký mã số, mã vạch là hiển thị Website trên bao bì để người tiêu dùng dễ dàng truy xuất, hiện nay, thông qua các phần mềm trên smartphone, chụp lại mã số, quét mã vạch của sản phẩm; hay mã QR Code (mã phản hồi nhanh) hay còn gọi là mã vạch ma trận là dạng mã vạch hai chiều (2D) có thể được đọc bởi một máy đọc mã vạch hay điện thoại thông minh có chức năng chụp ảnh với ứng dụng chuyên biệt để quét mã vạch truy xuất nguồn gốc, theo đó sản phẩm mang mã vạch giả hoặc không đúng tiêu chuẩn, phần mềm sẽ cảnh báo, khi truy xuất người tiêu dùng cần lựa chọn những phần mềm hiện đại, chính xác để thông tin về sản phẩm sẽ được hiển thị chuẩn xác và đầy đủ. 

Tuy nhiên, để cách làm này thật sự đi sâu vào thực tiễn, nhất là đối với thực phẩm, nông sản – nhóm hàng người tiêu dùng đặc biệt quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc, rất cần đến sự phối hợp đồng bộ giữa nhà sản xuất, cơ sở kinh doanh và đơn vị phân phối thông qua hệ thống phần mềm kiểm tra. Đây được xem là hướng đi tuy còn nhiều khó khăn song hứa hẹn mang lại hiệu quả cao trong công tác lý chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Minh Anh