Cơ trưởng Yared Getachew. Ảnh: Reuters.

Hãng hàng không Ethiopian Airlines hồi tháng 1 tiếp nhận buồng huấn luyện mô phỏng đầu tiên của mẫu máy bay 737 MAX 8 vừa mua từ Boeing và lên lịch đào tạo cho phi công Yared Getachew, 29 tuổi, vào cuối tháng 3, một đồng nghiệp của Yared hôm 21/3 cho hay, theo Reuters. Tuy nhiên, kế hoạch không thành khi cơ trưởng của chiếc 737 MAX 8 gặp nạn hôm 10/3.

Chiếc 737 MAX 8 của hãng Ethiopian Airlines lao xuống đất chỉ vài phút sau khi cất cánh từ sân bay thủ đô Addis Ababa, khiến toàn bộ 157 người trên máy bay thiệt mạng. Đây là vụ tai nạn thứ hai liên tiếp liên quan đến dòng 737 MAX chỉ trong chưa đầy 6 tháng, đặt ra câu hỏi lớn về tính an toàn của hệ thống điều khiển bay tự động trên mẫu máy bay này và liệu phi công đã hiểu hoàn toàn cách vận hành nó hay chưa.

Trong cả hai thảm kịch rơi máy bay 737 MAX ở Indonesia và Ethiopia, các phi công mất kiểm soát phi cơ ngay sau khi cất cánh và thất bại khi cố gắng ngăn máy bay lao xuống. Hệ thống Tăng cường Tính năng Điều khiển bay (MCAS) mới được Boeing lắp đặt trên dòng phi cơ này bị nghi ngờ là "thủ phạm" gây ra cả hai thảm kịch, khi các phi công không biết cách vô hiệu hóa chức năng điều khiển tự động của nó.

Khi tung dòng máy bay 737 MAX ra thị trường hai năm trước, Boeing trang bị hệ thống MCAS cho chúng để tự động chúc mũi máy bay xuống khi phát hiện phi cơ ngóc đầu lên quá cao, khiến lực nâng dưới cánh máy bay không đủ và gây ra hiện tượng "thất tốc".

"Boeing đã không gửi hướng dẫn sử dụng MCAS cho chúng tôi", đồng nghiệp của Yared cho biết. "Thực tế, chúng tôi tìm hiểu về MCAS qua truyền thông nhiều hơn là qua Boeing".

Thông thường, phi công lái máy bay thương mại sẽ được đào tạo trên buồng huấn luyện mô phỏng 6 tháng một lần. Trong vụ rơi máy bay Ethiopia, chưa rõ đồng nghiệp của Yared là cơ phó Ahmednur Mohammed, 25 tuổi, đã thực hành trên buồng mô phỏng MAX mới hay chưa, cũng không rõ Yared hay Ahmednur sẽ được đào tạo trên buồng mô phỏng của dòng máy bay mới này, hay trên buồng lái của dòng 737 cũ mà hãng hàng không Ethiopian Airlines sở hữu. Ethiopian Airlines từ chối bình luận về những lời phi công tiết lộ với báo chí.

"Tôi cho rằng Boeing đã đánh giá thấp sự khác biệt giữa dòng MAX và thế hệ 737 NG cũ hơn", John Cox, cựu chủ tịch Hiệp hội Phi công Mỹ, nhận xét. "Vì thế, họ đã không đẩy mạnh việc chế tạo buồng huấn luyện mô phỏng. Các hãng hàng không khó có thể nhận ra sự khác biệt giữa hai dòng phi cơ", ông nêu ý kiến về những tiết lộ của phi công Ethiopia.

Khi chuyển giao 737 MAX cho các hãng hàng không, Boeing khẳng định phi công từng lái các dòng 737 đời cũ không cần phải huấn luyện trên buồng lái mô phỏng, bởi cách thức điều khiển giữa hai dòng "hoàn toàn giống nhau". Tới tháng 12/2018, hai tháng sau thảm họa Lion Air khiến 189 người thiệt mạng ở Indonesia, nhà sản xuất buồng huấn luyện mô phỏng CAE của Canada cho biết họ mới chuyển giao 4 buồng lái mô phỏng 737 MAX cho các hãng.

Thời điểm đó, CAE nhận 30 đơn đặt hàng buồng huấn luyện mô phỏng MAX từ nhiều hãng hàng không trên toàn cầu, trị giá từ 6-15 triệu USD mỗi buồng tùy yêu cầu của khách. Phát ngôn viên của CAE cho hay trong tuần này công ty đã nhận 40 đơn đặt hàng.

Southwest Airlines, hãng hàng không Mỹ vận hành số máy bay 737 nhiều nhất thế giới, vẫn chưa có buồng huấn luyện mô phỏng dòng 737 MAX nào trước tháng 10, công đoàn của hãng hôm 20/3 cho biết. "Chúng tôi rất lo lắng khi Boeing không tiết lộ về MCAS cho nhà khai thác và phi công", trích tài liệu công đoàn Southwest Airlines gửi các thành viên.

Theo Hồng Hạnh/VnExpress